آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٠ - بیان نهج البلاغه درباره وفای به پیمان

مسلمین خوف و بیم خیانت آنها را پیدا کردی، پیمانشان را الغاء کن یعنی اقاله کن، [منتفی بودن آن را] به آنها اعلام کن. همه جا مخاطب خود پیغمبر است. ولی اینجا که میرسد نمیگوید: وَ اعِدْ لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتَ مِنْ قُوَّةٍ ای پیغمبر! ای رئیس مسلمین! ای ولی امر مسلمین! هر مقدار نیرو که برای تو ممکن است آماده کن. یکدفعه مخاطب، عموم مسلمین قرار میگیرند: ای مسلمین! عموماً، هرچه نیرو برایتان ممکن است آماده کنید؛ چون این نیرو، نیرویی نیست که فقط رئیس مسلمین باید آماده کند؛ یک مقدار آن، مجهز شدن خود افراد است. افرادند که باید تعلیمات ببینند و خبرویت و آمادگی پیدا کنند. با اینکه در اینجا هم وظیفه سنگین به عهده ولی امر مسلمین است، اما به واسطه کمال اهمیت، از اینکه مخاطب، ولی امر مسلمین باشد میگذرد و عموم را مخاطب قرار میدهد: وَ اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ هرچه میتوانید نیرو تهیه کنید وَ مِنْ رِباطِ الْخَیلِ یک مثال ذکر میکند: و از اسبان بسته که مظهر و دلیلی است بر مهیا بودن نیروها، چون در قدیم اسب نقش مهمی در جنگ داشت؛ یک سپاه وقتی میخواست آماده باشد، یکی از وسائل آمادگیاش اسبان بسته آماده به کار بود که وقتی اعلام بسیج میشد فوراً این اسبها را سوار میشدند و میرفتند. تُرْهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکمْ که به این وسیله رعب و شخصیت شما در دل دشمنان خدا و دشمنان شما وجود داشته باشد، وقتی که نیروی شما را در نظر میگیرند دلشان بلرزد، و خلاصه روی شما حساب کنند.

جملهای است از یکی از فیلسوفان معاصر اروپا؛ میگوید: «پیمانها بدون شمشیر جز کلماتی بر روی کاغذها نیستند.» سخنی