اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ٧١ - راه دل یا راه فطرت
و هم او میگوید:
«گفتهاند که در عمق وجدان شعلهای فروزان است، انسان خود را آنچنانکه هست میبیند، از خودخواهیاش، حرصش، گمراهیها و کجفکریهایش و از غرور و نخوتش پرده برمیدارد، برای انجام تکلیف اخلاقی رام میشود، برای کسب خضوع فکری اقدام میکند؛ در همین هنگام سلطنت پرجلال آمرزش در برابر او پدیدار میگردد.» [١]
از جمله این دانشمندان ویلیام جیمز است. وی میگوید:
«هر قدر انگیزه و محرک میلهای ما از عالم طبیعت سرچشمه گرفته باشد غالب میلهای ما و آرزوهای ما از عالم ماوراء طبیعت سرچشمه گرفته، چرا که غالب آنها با حسابهای مادی و عقلانی جور در نمیآید.» [٢]
هم او میگوید:
«من به خوبی میپذیرم که سرچشمه زندگی مذهبی دل است، و قبول هم دارم که فرمولها و دستورالعملهای فلسفی مانند مطلب ترجمه شدهای است که اصل آن به زبان دیگری باشد.» [٣]
هم او میگوید:
«عموما معتقدند که ایمان خود را بر پایههای فلسفی محکم ساختهاند و حال آنکه مبنای فلسفی بر روی ایمان قرار دارد.» [٤]
پاسکال (pascal( که به قول مرحوم فروغی «محبت را برتر از عقل میداند و بنیاد علم و اعتقاد را بر اشراق قلبی قرار میدهد» میگوید:
«به وجود خدا دل گواهی میدهد نه عقل، و ایمان از این راه به دست میآید.»
[١] رساله نیایش ترجمه علی شریعتی.
[٢] کتاب دین و روان ترجمه مهدی قائنی.
(٣- ٤) همان مدرک.