اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ١٤٠ - ما خدا را چگونه تصور می کنیم؟
مقید ساخته و از اطلاق انداختهاند: «انسان کوتاه سفید» مقیدی است که از سه تا مطلق به وجود آمده است. پس ما مطلق را تصور میکردهایم ولی در میان قیود.
علی علیه السلام نیز جملههایی دیده میشود که در ابتدا به نظر میرسد طرفدار تعطیل و تعبد در معارف الهی میباشند و هر گونه مداخله عقل را در ساحت معارف الهی ناروا میشمارند و شاهباز عقول را از رسیدن به قلّه شناخت ذات حق ناتوان میشمارند. به قول حافظ:
عنقا شکار کس نشود دام بازگیر | کانجا همیشه باد به دست است دام را | |
در خطبه اول نهج البلاغه میفرماید:
الّذی لا یدرکه بعد الهمم و لا یناله غوص الفطن.
همتها هر اندازه دور پروازی کنند او را نمییابند و زیرکیها هر اندازه در ژرفای دریای اندیشه فرو روند به او نائل نمیگردند.
در خطبه ٨٧ میفرماید:
و انّک انت اللّه الّذی لم تتناه فی العقول فتکون فی مهبّ فکرها مکیفا و لا فی رویات خواطرها فتکون محدودا مصرّفا.
همانا تو آن خدایی هستی که در عقلها نمیگنجی تا در معرض وزش اندیشهها نقشپذیر کیفیات بشوی، و نه تحت کنترل فکر در میآیی تا محدود و قابل تغییر باشی.
در بعضی از آثار دینی آمده است:
احتجب عن العقول کما احتجب عن الابصار.
همچنانکه از چشمها پنهان است از عقلها پنهان است.
این مطلب دامنه درازی دارد ولی به صورتی که «معطّله» طرح میکنند البته صحیح نیست. مفاد جملههای بالا نیز غیر آن چیزی است که «معطّله» ادعا میکنند.