یا نه؟ آیا آن نیرو واحد است یا متعدد؟ بسیط است یا مرکب؟ از کجا آمده است؟ ازلی و ابدی است؟ به همه چیز بلا استثناء علیم و قدیر است یا برای علم و قدرت او حدی هست؟ به مخلوقات خود نزدیک است یا از آنها دور است؟ مخلوقات در برابر او مختارند یا مجبور؟ صفاتش مغایر با ذات است یا عین ذات؟ ازلا و ابدا در کار خلقت است یا خلقتش محدود است به زمان محدود؟ مستقیماً در کارها دخالت می‌کند یا به وسائل و اسباب؟ پس آیا در اداره جهان اعوان و انصار دارد؟! اینها و یک عده مسائل دیگر است که خواه ناخواه برای بشر مطرح است و تا اینها راه حل صحیح نداشته باشد مسأله خدا و ماوراء الطبیعة مجهولی بیش نخواهد بود.

از طرف دیگر می‌بینیم قرآن در این گونه مسائل سکوت نکرده است، این مسائل و یک سلسله مسائل دیگر را طرح می‌کند، چرا؟ آیا جز برای درک و فهم و حل است؟ قرآن درباره خدا و ماوراء الطبیعه چنین مسائلی طرح می‌کند:

لیس کمثله شی‌ء (شوری/ ١١).

و للّه المثل الاعلی‌ (نحل/ ٦٠).

و للّه الاسماء الحسنی‌ (اعراف/ ١٨٠).

الملک القدّوس السّلام المؤمن المهیمن العزیز الجبّار المتکبّر (حشر/ ٢٣).

اینما تولّوا فثمّ وجه اللّه‌ (بقره/ ١١٥).

الواحد القهّار (رعد/ ١٦).

الحی القیوم‌ (بقره/ ٢٥٥).

اللّه احد (توحید/ ١).

اللّه الصّمد (توحید/ ٢).

لم یلد و لم یولد (توحید/ ٣).

و لم یکن له کفوا احد (توحید/ ٤).

هو الاوّل و الاخر (حدید/ ٣).

و الظّاهر و الباطن‌ (حدید/ ٣).

و هو بکلّ شی‌ء علیم‌ (حدید/ ٣).

و اللّه علی کلّ شی‌ء قدیر (بقره/ ٢٨٤).