این مرد بزرگ در مجموعه‌ای که از او به نام‌ احیای فکر دینی در اسلام‌ ترجمه و چاپ شده است مقاله‌ای دارد تحت عنوان «محک فلسفی تجلّیات تجربه دینی». در آن مقاله برخی براهین فلسفی بر اثبات خدا از آن جمله برهان معروف وجوب و امکان- و به تعبیر آن کتاب «برهان جهان شناختی»- و دیگر برهان اتقان صنع و به تعبیر آن کتاب «برهان هدف شناختی» را انتقاد می‌کند.

تأمل در بیانات اقبال می‌رساند که وی تصور صحیحی از این مسائل نداشته است و مخصوصاً از مفهوم اسلامی اینها هیچ‌گونه آگاه نبوده است.

همچنین برتراند راسل مناظره‌ای درباره «وجود خدا» با یک فیلسوف الهی مسیحی به نام کاپلستون دارد که در سال ١٩٤٨ میلادی میان آندو صورت گرفته است و از رادیو بی‌بی‌سی انگلستان پخش شده و در مجموعه‌ای از مقالات وی به نام‌ عرفان و منطق‌ به فارسی ترجمه شده است.

آنچه در آن مناظره دیده می‌شود دلیل روشن دیگری است بر نارسایی مفاهیم فلسفه غربی در مسائل الهی.

اینجانب مایل بود هم مقاله اقبال و هم مناظره راسل و کاپلستون را در این مقدمه طرح کند و نارساییهای آنها را روشن نماید، ولی نظر به اینکه بحث و انتقاد آنها مستلزم این است که لااقل برابر با این مقدمه اطاله سخن نماید آن را به وقت دیگر و جای دیگر موکول می‌نماید.

قلهک، بیست و یکم تیرماه ١٣٥٠ شمسی مطابق نوزدهم جمادی الاولی ١٣٩١ قمری مرتضی مطهری‌