«یک عقیده و مذهب ثالث بدون استثنا در بین همه وجود دارد گر چه با شکل خالص یکدست در هیچکدام یافت نمی‌شود. من آن را احساس مذهبی آفرینش یا وجود می‌دانم. بسیار مشکل است این احساس را برای کسی که کاملا فاقد آن است توضیح دهم به خصوص که در اینجا دیگر بحثی از آن خدا که به اشکال مختلف تظاهر می‌کند نیست. در این مذهب فرد کوچکی آمال و هدفهای بشر و عظمت و جلالی که در ماورای امور و پدیده‌ها در طبیعت و افکار تظاهر می‌نماید، حس می‌کند. او وجود خود را یک نوع زندان می‌پندارد چنانکه می‌خواهد از قفس تن پرواز کند و تمام هستی را یکباره به عنوان حقیقت واحد دریابد.» [١]

در قرآن مجید و آثار قطعی پیشوایان بزرگ اسلام دلایل زیادی هست بر اینکه مسأله فطری بودن دین و توجه به خدا سخت مورد توجه بوده است. ظاهراً قرآن کریم اولین کتابی است که این مسأله را طرح کرده است و اکنون پس از چهارده قرن می‌بینیم دانش بشری آن را تأیید می‌کند.

نظر به اینکه توضیح و تفسیر این آیات خصوصاً با توجه به کلماتی که از رسول اکرم و خاندان پاکش در توضیح و شرح آن آیات رسیده دامنه سخن را زیاد بسط می‌دهد و از حوصله این کتاب خارج است، ما در اینجا تنها به نقل برخی آیات و دو سه جمله از پیشوایان دین اکتفا می‌کنیم و می‌گذریم:

(١).فاقم وجهک للدّین حنیفا فطرة اللّه الّتی فطر النّاس علیها (روم/ ٣٠).

(٢).افغیر دین اللّه یبغون و له اسلم من فی السّموات و الارض‌ (آل عمران/ ٨٣).

(٣).الّذین امنوا و تطمئنّ قلوبهم بذکر اللّه، الا بذکر اللّه تطمئنّ القلوب‌ (رعد/ ٢٨).

(٤).و من اعرض عن ذکری فانّ له معیشة ضنکا (طه/ ١٢٤).

(٥).فذکر انّما انت مذکر (غاشیه/ ٢١).

(٦).سبّح للّه ما فی السّموات و الارض‌ (حدید، حشر، صف/ ١).

(٧).و اذ اخذ ربّک من بنی ادم من ظهورهم ذرّیتهم و اشهدهم علی انفسهم الست بربّکم قالوا بلی‌ (اعراف/ ١٧٢).

(٨).و الّذین امنوا اشدّ حبّا للّه‌ (بقره/ ١٦٥).

[١] رجوع شود به رساله دنیایی که من می‌شناسم ص ٥٣.