می‌گویند ما از آن جهت می‌گوییم خدا یکی است که پیغمبر و ائمه گفته‌اند یکی است و الّا از راه عقل هیچ دلیلی برای یگانگی خدا نداریم. اینها توقیفی بودن اسماء اللّه را بهانه قرار داده از هر گونه تلاش علمی در معارف الهی خودداری کرده بلکه با آن مخالفت می‌کنند. این دسته احیاناً در اصطلاح حکمای اسلامی «معطّله» خوانده می‌شوند زیرا معتقد به تعطیل دستگاه عقلانی در مسائل الهی می‌باشند و به اصطلاح هر گاه پای بحث و تحقیق این مسائل می‌رسد به عقل فرمان تعطیل و استراحت می‌دهند. این عده نیز به نوبه خود استدلالهایی دارند که اکنون جای بحث و انتقاد از آنها نیست.

اجمالًا در مقام انتقاد از این نظریه در اینجا همین قدر می‌گوییم که در آثار اسلامی که «معطّله» به آنها استناد می‌کنند نه تنها دستور تعطیل داده نشده است، ترغیب فراوانی درباره به کار انداختن عقل و فکر در این مسائل به عمل آمده است. در آینده، در همین مقاله، آنجا که درباره صفات خدا بحث می‌کنیم نظر معطّله را مفصل نقل و انتقاد خواهیم کرد.

[١]. اما فایده این بحث: اولًا وقتی که یک بحث در قلمرو کاوشهای عقلانی و فکری بشر قرار گرفت پرسش از فایده درباره آن غلط است، زیرا خودش فایده است و پرسش از فایده برای فایده غلط است. بشر در جهانی زندگی می‌کند که نه از ابتدای آن آگاه است و نه از انتهای آن و نه از منشأ آن. طبعاً مایل است از ابتدا و انتها و منشأ آن آگاه گردد. خود این آگاهی قطع نظر از هر فایده دیگر برای او مطلوب است. لزومی ندارد که هر مسأله علمی و نظری یک فایده عملی داشته باشد.

ثانیاً اعتقاد و ایمان به خدا از مفیدترین و لازم‌ترین معتقدات بشر در زندگی است.

اعتقاد و ایمان به خدا از نظر فردی آرامش دهنده روح و روان و پشتوانه فضائل‌