ستمگر پر نسازید (وضعیت آنان چشمگیر شما نباشد)، مگر اینکه در دل از آنان بیزاری بجویید- کنایه از اینکه اگر در ظاهر ناخواسته با ستمگران همراه هستید، باید در نهان از آنان بیزار باشید- تا کردار نیک شما بی‌اثر نگردد» [١].
او تعبیر خواب می‌کرد و بدین کار شهره بود؛ لذا عبد الملک بن مروان کسی را نزد او فرستاد تا درباره خوابی که دیده بود از او پرس و جو کند. خواب دیده بود که گویا چهار بار در محراب بول کرده است! سعید بن مسیّب گفت: «چهار تن از نسل او حکومت خواهند کرد»؛ و چنین شد؛ زیرا ولید، سلیمان، یزید و هشام که همه از فرزندان عبد الملک هستند به حکومت رسیدند. [٢]

٣. مجاهد بن جبر

اشاره

ابو الحجاج مخزومی اهل مکه، قاری و مفسر؛ به سال ٢١ متولد شد و در سال ١٠٤ در حال سجده در مکه وفات یافت. او از موثق‌ترین شاگردان ابن عباس بوده است که بزرگان و ارباب حدیث و تفسیر بر او اعتماد کرده‌اند.
از او روایت شده که گفت: «قرآن را سه بار بر ابن عباس عرضه داشتم؛ بر روی هر آیه مکث می‌کردم و می‌پرسیدم درباره چه کسی و چگونه نازل شده است».
ابن ابی ملیکه [٣] می‌گوید: «مجاهد را دیدم که تفسیر قرآن را از ابن عباس می‌پرسید و لوحه‌هایی را نیز همراه خود داشت که بر آن می‌نگاشت. ابن عباس به او می‌گفت:
بنویس؛ تا اینکه مجاهد تفسیر تمام قرآن را از او فرا گرفت»؛ از این روست که گفته شده: «داناترین تابعان در تفسیر، مجاهد است». سفیان ثوری می‌گوید: «اگر تفسیری از مجاهد به تو رسید کفایت می‌کند و صحت آن مورد تأیید است». ذهبی می‌گوید:
«همه امت بر پیشوایی مجاهد در تفسیر و استناد به سخنان او اتفاق نظر دارند؛ او

[١] حلیة الاولیاء، ج ٢، ص ١٧٠. ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج ٢، ص ٣٧٨.
[٢] وفیات الاعیان، ج ٢، ص ٣٧٨.
[٣] نام وی عبد اللّه بن عبید اللّه تمیمی مدنی است. سی نفر از صحابه پیامبر صلّی اللّه علیه و آله را درک کرد. او ثقه و فقیه بود و به سال ١١٧ درگذشت. عبد اللّه بن زبیر او را متصدی منصب قضاوت در طائف گردانیده بود. تهذیب التهذیب، ج ٥، ص ٣٠٧.