تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٤٣٩ - نکات حدیث ثقلین
«إنّهما لن یفترقا حتی یردا علیّ الحوض» صادق نخواهد بود» [١].
سوم؛ اهل بیت راسخان در علم و مصداق کامل صفت «اهل الذکر» اند
که تفسیر و تأویل قرآن را یک جا میدانند؛ لذا فقط اینانند که برای همیشه شایستگی مرجعیت امت در فهم معانی قرآن و آموزش آیات آن را دارند. اینان دروازههای هدایت و چراغهای فرا روی ظلمت و کشتیبان نجات امتند.
هیثمی در مقایسهای دقیق بین کتاب و عترت میگوید: «پیامبر اسلام قرآن و اهل بیت را از آن رو ثقلین نامید که ثقل به هر شیء ارزشمند و گرانبها و مصون اطلاق میگردد؛ و این دو چنین هستند؛ زیرا هر یک از آنان (کتاب و عترت) معدن دانشهای لدنّی و رازها و حکمتهای عالی و احکام شریعتند؛ از این روست که پیامبر خدا بر پیروزی از ایشان و تمسک به آنان و دانشاندوزی در محضرشان تأکید کرده و میفرماید: «ستایش، خدایی را سزد که حکمت را در [میان ما اهل بیت قرار داد». نیز گفته شده است: آن دو «ثقلین» نامیده شدهاند، چون رعایت حقوق آن دو بسیار سنگین است. در بین ایشان تنها بر پیروی کسانی تأکید شده است که به کتاب خدا و سنت پیامبر آگاهی دارند؛ زیرا فقط اینانند که تا پایان عمر دنیا از قرآن جدایی ناپذیرند. حدیث «لا تعلّموهم فإنّهم أعلم منکم؛ چیزی به آنان نیاموزید چون ایشان از شما داناترند» نیز این مطلب را تأیید میکند. اهل بیت با این صفت (عدم جدایی از قرآن) از دیگر دانشوران ممتاز گردیدهاند؛ زیرا خداوند آلودگی را از این خاندان زدوده و آنان را پاک و پاکیزه گردانده و با کرامات چشمگیر و ویژگیهای بیشمار عزت بخشیده است.
احادیثی که بر تمسک به اهل بیت تأکید میکند به این نکته اشاره دارد که کسانی که شایستگی دارند به آنان تمسک شود، تا روز قیامت باقی خواهند ماند، هم چنان که قرآن کریم نیز آن گونه است؛ لذا پناه ساکنان زمین- چنان که شرحش خواهد آمد- به شمار میروند. گواه این مطلب حدیث پیامبر است که میفرماید: «در میان هر نسل از امت من شخصیتهای عادلی از اهل بیتم حضور دارند که تحریف گمراهان
[١] اعیان الشیعه، ج ١، ص ٣٧٠ در خصوص دلیل هفتم برتری علی علیه السّلام بر دیگر صحابه. این مطلب را صاحب الغدیر در ج ٣، ص ٢٩٧ و ٢٩٨ نیز آورده است.