تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٩٥ - نسبتی ناروا به فقهای اخباری

اکنون ملاحظه می‌کنید، این گفتار شیخ محدثین و پرچم‌دار اخباریون در سده‌های اخیر است که نظر شیخ طوسی- رئیس اصولیین- درباره تفسیر قرآن و جواز فهم معانی قرآن کریم را می‌پذیرد. بنابراین چه دلیلی وجود دارد که ما در پی تحمیل اختلاف بین اصولی و اخباری در این زمینه ناهموار باشیم؟!

دلایل بی‌اساس؛

در گفتار هیچ یک از افراد صاحب نام که به آنان نسبت اخباری‌گری داده شده، دلیلی که حجیت قرآن را مخدوش سازد نیافتیم، اما در گفتار دیگران، برخی ادله بی اساس آمده است- که از پیش خود تصور نموده و به آنان نسبت داده‌اند- که مهمترین آنها بدین قرار است:
١. اختصاص فهم قرآن به مخاطبان آن؛ ٢. اشتمال قرآن بر مطالبی دشوار که افکار صاحب نظران از رسیدن به ژرفای آن ناتوان است؛ ٣. نهی از تمسک به آیات متشابه که شامل ظواهر هم می‌شود؛ زیرا احتمال خلاف ظاهر هم وجود دارد؛ ٤. نهی از تفسیر به رأی که شامل اسناد لفظ به ظاهرش نیز می‌شود؛ ٥. وجود علم اجمالی به تخصیص، تقید یا مجاز، در اکثر ظواهر قرآن؛ ٦. امکان تحریف قرآن هر چند به تغییر یک حرف از جای خودش باشد.
می‌گویند اینها ادله‌ای است که مخالفان حجّیت ظواهر قرآن بدان تمسک جسته‌اند، [١] ولی هر کس به سخنان افرادی که نام آنان را آوردیم بنگرد، هیچ اثری از این دلیل تراشی شگفت‌انگیز نخواهد یافت، به ویژه درباره مسأله تحریف قرآن که یقینا اثری یافت نمی‌شود و صاحب «کفایه»- آخوند خراسانی- هم که آنها را به پیروی از شیخ انصاری ذکر کرده، به عنوان یک احتمال تلقی کرده و به هیچ کس- چه اخباریون و چه غیر آنان- نسبت نداده است. [٢]

---

[١] ر. ک: محقق خراسانی، کفایة الاصول، ص ٣٢٥- ٣٢٤. آیت اللّه خویی، البیان، ص ٢٩١.
[٢] ر. ک: رسائل شیخ انصاری، ص ٤٠. کفایه، ص ٣٢٨. ما مسأله تحریف را در کتاب «صیانة القرآن» کاملا بررسی کرده‌ایم، علاوه بر این، مرحوم شیخ یوسف بحرانی مسأله تحریف را در بخشی جدا و با فاصله زیاد در کتاب «الدرر النجفیّه»، ص ٢٩٨- ٢٩٤ آورده است.