تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٤١٩ - ١٠ ابن جریج

می‌رود که در «تفسیر طبری»، «مجمع البیان» و غیره، از آن فراوان آورده شده است.
اخیرا استاد عبد الرزاق حرز الدین آن را جمع‌آوری و به صورت جداگانه به شیوه‌ای پسندیده و شایان توجه به چاپ رسانده است.

٩. شبل بن عباد

ابو داوود شبل بن عباد مکی (متوفای ١٤٨) از قرّاء و مفسران شناخته شده است.
ابو جعفر طبری از طریق مثنّی بن ابراهیم از ابو حذیفه از وی در تفسیر و تاریخ روایت دارد و یکی از منابع تفسیری ثعلبی در «الکشف و البیان» به شمار می‌رود.
احمد بن حنبل و یحیی بن معین او را توثیق نموده‌اند. ابن حبّان او را در «ثقات» یاد کرده است. [١]

١٠. ابن جریج‌

عبد الملک بن عبد العزیز بن جریج؛ اصالتا رومی است. در سال ٨٠ در مکه متولد شد و به سال ١٥٠ در همان جا وفات یافت. او فقیه حرم مکی و امام اهل حجاز شمرده می‌شود و اول کسی است که در جمع و تدوین حدیث، نظم و ترتیب خاصی را در مکه به وجود آورد.
احمد بن حنبل درباره او می‌گوید: «او گنجینه دانش بود». در فراگیری دانش شهره بود. آراء ابن عباس را در تفسیر از شاگردان او فرا گرفت. ابن جریج تفسیری دارد که مأخذ طبری و ثعلبی و دیگران بوده است. نسخه‌ای از آن نزد سید بن طاووس بوده که از آن به «نسخة عتیقة جیّدة» یاد می‌کند و در کتاب «سعد السعود» که به سال ٦٥١ تألیف شده است، بخش‌هایی از آن را نقل می‌کند. [٢]
این تفسیر با استخراج و تحقیق علی حسن عبد الغنی در مصر به چاپ رسیده است. [٣] شرح حال او هنگام بیان اسناد تفسیری منسوب به ابن عباس (سند پنجم)

---

[١] تاریخ التراث العربی، مجلد اول، ج ١، ص ٨٢. و تهذیب التهذیب، ج ٤، ص ٣٠٦- ٣٠٥، شماره ٥٢٢.
[٢] ر. ک: سعد السعود، ص ٢٢١ و نیز ر. ک: إتان کلبرگ، کتاب‌خانه ابن طاووس، ص ٥٣٦، شماره ٥٦٢.
[٣] ر. ک: دکتر عبد الوهاب طالقانی، تاریخ تفسیر، ص ١١٥.