تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٢٩٦ - چهرههای بارز تابعان

ابو نعیم گزیده‌های تفاسیر منقول از سعید بن جبیر را گردآوری کرده و برای آن فصلی گشوده و با عنوان «آثار سعید در تفسیر» آورده است. [١]
او درباره آیه «رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ» [٢] که از زبان حضرت موسی علیه السّلام در قرآن حکایت شده است، از سعید نقل می‌کند که گفت: «او [موسی در آن روز به یک نیمه خرما نیازمند بود». و درباره آیه «أَمْثَلُهُمْ طَرِیقَةً» [٣] گفت: «یعنی از نظر عقلی برجسته‌ترند» [٤].

٢. سعید بن مسیّب‌

اشاره

ابو نعیم اصفهانی می‌گوید: «ابو محمد، سعید بن مسیب بن حزن مخزومی از کسانی است که امتحان داد و در امتحان الهی سربلند درآمد، و در راه خدا هر گونه سرزنش ناروایی را تحمل کرد. شخصی عابد، حاضر در جماعت، عفیف و قناعت پیشه بود؛ چنان که اسمش گویاست به وسیله انجام طاعات سعادتمند گردید و از گناهان و ناروایی‌ها دوری گزید» [٥].
ابن مدینی می‌گوید: «من در میان تابعان کسی به گستره علمی سعید بن مسیب نمی‌شناسم.- همو می‌گوید:- اگر سعید بگوید سنت چنین است، به آن بسنده کن.
او در نزد من گرامی‌ترین تابعان است». ابو حاتم می‌گوید: «در میان تابعان از او بزرگوارتر یافت نمی‌شود». سلیمان بن موسی می‌گوید: «او دانشمندترین تابعان است». ابو زرعه می‌گوید: «او مدنی، قرشی، ثقه و پیشواست». قتاده می‌گوید: «من هرگز کسی را داناتر از او به حلال و حرام ندیده‌ام». ابن شهاب می‌گوید:
«عبد اللّه بن ثعلبه به من گفت: اگر طالب این علم (فقه) هستی، به سراغ این شیخ، سعید بن مسیب برو». عمرو بن میمون بن مهران از پدرش نقل می‌کند که گفت:
«وارد مدینه شدم و سراغ داناترین شخص شهر را گرفتم؛ به سوی سعید بن مسیّب

---

[١] همان، از صفحه ٢٨٣ به بعد.
[٢] «پروردگارا! من به هر خیری که به سویم بفرستی سخت نیازمندم». قصص ٢٨: ٢٤.
[٣] طه ٢٠: ١٠٤.
[٤] حلیة الاولیاء، ج ٤، ص ٢٨٨.
[٥] همان، ج ٢، ص ١٦١، شماره ١٧٠.