در گذشته دیدید که ابن عباس با کعب الاحبار مراودت داشت و از او بهره می‌گرفت» [١]. این جمله او اشاره دارد به آنچه در گذشته گفته است: «کعب الاحبار یهودی بود از اهل یمن که اخبار یهود توسط او در میان مسلمانان انتشار یافت؛ در زمان خلافت ابو بکر یا عمر- که در این مسأله اختلاف است- اسلام آورد و سپس به مدینه نقل مکان کرد و پس از مدتی به شام رفت، دو نفر از او علم آموختند و از طریق آن دو، دانش کعب الاحبار رواج یافت که اولی ابن عباس است و دومی ابو هریره؛ دلیل اینکه در تفسیر ابن عباس اسرائیلیات راه یافته نیز همین است» [٢].

نقد و بررسی‌

جای بسی تأسف است که نویسندگان نقادی چون احمد امین مصری و محمد حسین ذهبی با دروغ‌هایی که ساخته خیالات و خارج از حوزه اسلام است، این گونه فریفته شوند. مستشرقان هر چه می‌خواهند می‌گویند، مسلمانان چرا باید دنباله‌رو آنان باشند و در خیال پردازی‌هایشان با آنان همسو باشند؟! شکی نیست که اصحاب هوشیار پیامبر صلّی اللّه علیه و آله- چون ابن عباس- همواره از مراجعه به اهل کتاب بر حذر بودند و افسانه‌ها و خیالات ساخته آنان را ناچیز و بی‌مقدار می‌شمردند. اسرائیلیات پس از عصر صحابه و در دوران سلطه امویان به درون حوزه اسلام راه یافت؛ زیرا آنان به منظور نشر فساد در زمین و فراگیر ساختن آن، به شدت به یهودیان خوار و بی‌مقدار که به ظاهر مسلمان شده بودند نیاز داشتند.
در آینده روشن خواهیم ساخت که آغاز نشر و گسترش اسرائیلیات در میان مسلمانان، تنها در دوره سیاه حکومت امویان بود و از ساحت قدس صحابه به ویژه ابن عباس بسی به دور است که برای کسب علم به یهودیان کینه‌توز مراجعه کنند و دانشوران برجسته اسلام همچون امیر مؤمنان علیه السّلام را نادیده بگیرند؛ فردی که معدن علم است و دانش اولین و آخرین را که تمام آن را به ارث از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله دریافته در اختیار دارد.
در صفحات قبل ذکر شد که ابن عباس بر در خانه‌های صحابه می‌رفت تا اندوخته‌های علمی آنان را که از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله آموخته بودند بیاموزد؛ از وی سؤال شد که این دانش را چگونه فرا گرفتی؟ گفت: «با داشتن زبانی پرسشگر و درونی

[١] فجر الإسلام، ص ٢٠١.
[٢] همان، ص ١٦٠.