تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ١٧٣ - شیوه پیامبر در بیان مفاهیم قرآن

حکم در تمامی اصطلاحات شرعی- و به تعبیر اصولیان «حقایق شرعی»- چنان که سابقه‌ای در عرف عام نداشته باشد، جاری است (یعنی باید توسط سنت بیان شود).
به عنوان مثال واژه‌هایی از قبیل نماز، زکات، حج، جهاد و غیره که همه آنها اصطلاحات خاص شرعی [١] است، ناگزیر باید برای شناخت حقیقت و ماهیت آنها به روایات مراجعه کرد؛ زیرا مراد از نماز هر گونه دعایی نیست (چنان که در لغت و عرف عام غیر شرعی چنین است) بلکه عبادتی خاص با کیفیت و افعال و اذکار ویژه قصد شده است که توسط شرع حنیف بیان شده و رسول گرامی اسلام عهده‌دار بیان آن بوده؛ لذا فرموده است: «صلّو کما رأیتمونی اصلّی؛ به گونه‌ای که من نماز می‌گذارم نماز بگذارید».
مقصود از «زکات» نیز هر رشد و برومندی نیست، بلکه نوعی انفاق خاص با کیفیت ویژه مراد است که اگر از روی درستی و اخلاص انجام پذیرد، به فضل خدا، مایه فزونی دارایی انسان خواهد شد. تبیین این مطلب در روایات آمده است. بر همین منوال مراد از حج، هر آهنگ سفری و مراد از جهاد، هر تلاش و کوششی نیست.
همچنین بیان موضوع «خطا و عمد» بر عهده سنت است، زیرا تمام آنچه از این دو لفظ در لغت یا عرف مردم فهمیده می‌شود مراد نیست، بلکه در روایات آمده که قتل خطا در جایی است که مقتول به هیچ وجه قصد نشده باشد؛ یعنی اساسا در ذهن قاتل، کشتن او مطرح نبوده، ولی اگر مقتول مورد نظر بوده، اما کشتن او مقصود نبوده- به این شکل که کاری بر مقتول انجام داده که معمولا کشنده نیست ولی اتفاقا منجر به کشته شدن وی گردیده است- چنین قتلی شبه عمد نامیده می‌شود و اگر مقتول را برای کشته شدن از قبل در نظر گرفته باشد، قتل عمد به شمار می‌آید. سنت عهده‌دار بیان این تفاصیل است تا آنچه را در قرآن در زمینه قتل به طور مبهم آمده

---

[١] مقصود از شرع تنها شریعت اسلام نیست، بلکه تمامی شرایع الهی مورد نظر است. این مفاهیم چیزی نیست که عرف عام یا لغت آن را وضع کرده باشد، بلکه اموری است که توسط شرع و با اصطلاح خاص به ما رسیده است.