نهج الولايه : بررسي مستند در شناخت امام زمان عليه السلام - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢١ - غرض از ايجاد انسان , و سر مطلق ايجاد
الكلم فى معانى فصوص الحكم آمده است كه : ان لوازم الوجود موجوده فى كل ماله وجود الا انها ظاهره الوجود فى البعض و باطنة فى الاخر . [١]
مطرز اوراق گويد : اگر نظر اصحاب كمون بر مبناى اين راى سديد و قول ثقيل باشد فنعما هو . و دور نيست كه قدماى حكماء بر اين محمل سخن رانده باشند و لكن متأخران به ظاهر گفتارشان رفته و بر آن اعتراض نموده و طعنها وارد كرده باشند چنانكه نظائر آن بسيار است و ورود در تفصيل موجب تطويل و خروج از موضوع رساله مى شود .
اسماى حسنى كه خارج از حد احصايند , تعينات شئون الهى و خصوصيات نسب علميه و صور عينيه او هستند كه عين , ظاهر او سبحانه , و شأن باطن او تعالى شأنه است چه اين كه حق به حسب عين احدى , و به حسب اسماء كثير است و كون در لسان صدق اين فريق جمع بين آن دو است و انسان كامل كه جامع آثار كل اسماء است كون جامع است كه مرآه جامعه بين صفات قدم و حدثان يعنى برزخ بين وجوب و امكان است .
تجلى حق متحقق به كمال ذاتى , متوقف بر ظهور است هر چند به حسب ذاتش منزه از استكمال به مصالح و اغراض و غنى از عالمين است . و مظهر اتم آن , مربوب اسم شريف الله است كه قبله و قدوه جميع اسماء و غايت حركت وجودى و ايجادى و كمال عالم كونى طبيعى و مقصد نهائى قوافل نشأه عنصرى , اعنى انسان كامل است كه آخر مظاهر است و از اينجا غرض و سر ياد شده حاصل گردد فافهم .
فيض الهى منقسم به اقدس و مقدس است و مقدس مترتب بر اقدس است چه اقدس عبارت از تجلى حبى ذاتى موجب وجود اشياء و
[١]( ص ٣٨٤ چاپ سنگى ) .