نهج الولايه : بررسي مستند در شناخت امام زمان عليه السلام - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٥ - برهان بر امكان دوام بدن عنصرى

به اسم شريف مصور و به حكم كل يوم هو فى شأن آن فان و لحظه فلحظه آن چنان ايجاد امثال مى نمايد كه محجوب را گمان رود همان يك صورت پيشينه و ديرينه است .

به مثل كسى در كنار نهر آب تندرو عكس خود را در زمان ممتد , ثابت وقار مى بيند , و حال اين كه عكس از انعكاس نور بصر در آب است و آب قرار ندارد و دم به دم عكس جديدى مثل سابق احداث مى شود .

هر نفس نو مى شود دنيا و ما *** بى خبر از نو شدن اندر بقا

اين درازى مدت از تيزى صنع *** مى نمايد سرعت انگيزى صنع

پس انسان ثابت سيال است . سيال است در طبيعت , و ثابت است در گوهر روح كه مغتذى به صور نوريه مجرده حقائق علميه است فلينظر الانسان الى طعامه , انسان من حيث هو انسان طعام او غذاى مسانخ اوست باقر علوم نبيين به زيد شحام در تفسير طعام فرمود : علمه الذى يأخذه عمن يأخذه .

غذا با همه اختلاف انواع و ضروب آن , مظهر صفت بقاء و از سدنه اسم قيوم و با مغتذى مسانخ است و تغذى حب دوام ظهور اسم ظاهر و احكام آن است .

حقائق علميه صور فعليه اند كه به كمال رسيده اند و حركت در آنها راه ندارد وگرنه بايد بالقوه باشند و لازم آيد كه هيچ صورت علميه اى متحقق نباشد و به فعليت نرسيده باشد پس علم و وعاى علم مجرد و منزه از ماده و احكام آنند .

و چون انسان ثابت سيال است , هم براهين تجرد نفس در وى بر قوت خود باقى است , و هم ادله حركت جوهر طبيعت صورت جسمانيه . نتيجه بحث اين كه :