ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٧ - مقصود

بيان آيه ٣٧

لغت‌

نيل: رسيدن سود به انسان (در صورتى كه بطور مطلق بكار رود، اما اگر مقيد بكار رود، به معناى رسيدن زيان به انسان است) امرء القيس گويد:

يعنى، بخشش و نيكى و وفا و خير اين، در وقت هر شيارى و در وقت مستى است.

توفى، گرفتن تمام چيزى‌

مقصود

اكنون به تهديد تكذيب كنندگان پرداخته، مى‌فرمايد:

(فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ‌)، اين استفهام، براى تأكيد مطلب و حقيقت آن اخبار است، مى‌فرمايد: احدى ستمكارتر از آنكه بخدا نسبت دروغ دهد يا آيات خدا را- كه دليل توحيد و نبوت هستند- تكذيب كند، نيست.

(أُولئِكَ يَنالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتابِ‌)، آنها نصيب خود را از عذاب خواهند ديد، در اينجا كتاب را بجاى عذاب بكار برده است زيرا اين كتاب است كه از عذاب ايشان خبر مى‌دهد. چنان كه مى‌فرمايد:(لكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذابِ عَلَى الْكافِرِينَ) (زمر ٧١، كلمه عذاب بر كافران حق است) اين معنى از حسن و ابو صالح است، ربيع و ابن زيد گويند: مقصود اين است كه بهره خود را از عمر و روزى و هر چه براى آنها نوشته و مقدر شده است، مى‌برند و چيزى از آنها قطع نميشود، مجاهد و عطيه گويند:

يعنى هر چه به سود و زيان آنها نوشته و مقدر شده، به آنها مى‌رسد.