ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢٠ - مقصود

بيان آيه ٤٨- ٤٩

لغت‌

نداء صداى كشيده و بلند خوف: انتظار واقعه ناگوار. ضدّ امن.

اعراب‌

(أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ‌): مبتدا و خبر. بهتر اين است كه «الذين» خبر مبتداى محذوف باشد.

(لا يَنالُهُمُ‌): جواب «اقسمتم» و داخل در صله «الذين»

مقصود

در اين آيه در باره خطاب اعرافيان به اهل دوزخ مى‌فرمايد:

(وَ نادى‌ أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيماهُمْ‌): اهل اعراف، دوزخيان را به سيمايشان مى‌شناسند. اين شناسايى، بقول ابن عباس از اين لحاظ است كه منظور از دوزخيان رؤساى مشركين هستند و اهل اعراف آنها را كه رهبرشان بوده‌اند- بنام و نشان مى‌شناسند. جبائى گويد: بخاطر علاماتى است كه در چهره آنهاست مثل سيه رويى و متلاشى شدن اندام و كبودى چشم. برخى گويند: بهمان صورتى كه آنها را در دنيا ديده‌اند، مى‌شناسند.

(قالُوا ما أَغْنى‌ عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ‌): اهل اعراف، در نداى خود به اهل دوزخ مى‌گويند: ثروت و جمعيت شما بحالتان سودى نبخشيد و و تكبر شما از قبول حق و عبادت، موجب بدبختى شما شد. ما شما را نصيحت مى‌كرديم ولى شما سرگرم جمع مال بوديد و سخن ما را نپذيرفتيد. كجاست آن مال و آن تكبر؟! جبائى گويد: يعنى گروهى كه در مخالفت با انبياء مورد اتكاى شما بودند؟