ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤ - مقصود

بيان آيه ١٤٨- ١٤٩- ١٥٠

لغت‌

هلّم: زجاج گويد: اصل اين كلمه هاء است كه «لم» بآن ملحق شده و براى مفرد و مثنّى و جمع بكار مى‌رود. برخى از عرب اين كلمه را بصورت مثنّى و جمع و مؤنث نيز بكار مى‌برند. ابو على گويد: اين كلمه اسم فعل و هاء آن براى تنبيه است. يعنى بياوريد.

مقصود

سابقا عقايد فاسد مشركين را رد كرد و در اين آيه گفتار فاسد آنها را. مى‌فرمايد:

(سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكْنا وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْ‌ءٍ):

بزودى مردم مشرك براى باقى ماندن خود بر شرك و تحريم آنچه خدا حلال كرده است، به گفتگو و استدلال پرداخته، گويند: اگر خدا ميخواست كه ما مشرك نشويم و چيزهاى حلال را حرام نكنيم، ما و پدرانمان مشرك نمى‌شديم و چيزى را حرام نميكرديم.

اكنون به تكذيب گفتار آنها پرداخته، مى‌فرمايد:

(كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌): همينطورى كه اينان زبان به تكذيب گشوده‌اند، گذشتگانشان نيز تكذيب ميكردند. تكذيبشان اين بود كه پيامبر خدا را كه ميگفت:

خدا شما را امر به توحيد و ترك شرك و ترك تحريم حيوانات كرده، تكذيب مى‌كردند و مى‌گفتند: خدا همينها را از ما خواسته و اگر چيز ديگرى خواسته بود، همان چيز را انجام ميداديم. اين بود تكذيب ايشان.

(حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا): گذشتگان سر انجام بعذاب ما رسيدند. برخى گويند: يعنى عذاب آنها در همين دنيا گريبانگيرشان شد. چشيدن عذاب، دليل اين است كه مقدمه آن است و در آخرت عذاب براى آنها مهيا شده است. زيرا چشيدن هر چيزى اول ادراك آن است.