ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٦ - مقصود

در باره آنها حكم كند. سر انجام خداوند آنها را به بهشت مى‌برد اين قول از ابن عباس و ابن مسعود است. گويند: بكر بن عبد اللَّه مزنى به حسن گفت: شنيده‌ام قومى هستند كه نيكيها و بديهايشان برابر است. حسن دست بر ران زد و گفت: اينها كسانى هستند كه: خداوند به آنها نيرويى بخشيده كه اهل بهشت و جهنم را مى‌شناسند و از يكديگر تميز مى‌دهند. بخدا نمى‌دانم. شايد بعضى از آنها در اين خانه كنار ما نشسته باشند.

برخى گويند: اعراف جاى بلندى است به صراط كه حمزه و عباس و على ع و و جعفر در آنجا ايستاده‌اند و دوستان خود را بروى سپيد و دشمنان خود را بروى سياه مى‌شناسند. اين قول از ضحاك و ابن عباس است و ثعلبى در تفسير خود آورده است.

برخى گويند: فرشتگانى هستند كه در صورت مردان هستند و اهل بهشت و جهنم را مى‌شناسند. اينها خازنان بهشت و دوزخ و حافظ اعمال مردم و گواه آنها هستند.

اين قول از ابو مجلز است.

حسن و مجاهد گويند: برجستگان مؤمنين هستند.

جبائى گويد: شهيدان راه حق هستند كه گواهان عادل مى‌باشند.

امام باقر ع فرمود: آنها آل محمد ص هستند كه هر كس آنها را بشناسد و آنها او او را بشناسند، وارد بهشت مى‌شود و هر كس آنها را منكر باشد و آنها منكر وى باشند، داخل دوزخ ميشود.

امام صادق ع فرمود: اعراف، تپه‌اى است ميان بهشت و دوزخ. هنگامى كه خوبان به بهشت رفته‌اند، پيامبران و جانشينان آنها با گروه گنهكار، در آنجا مى‌ايستند، درست مثل اينكه فرمانده لشكر با سپاهيان ضعيف و شكست خورده خود، در يك جا بايستند، سپس خليفه پيامبر رو بگنهكاران كرده، گويد: ملاحظه كنيد، برادران نيكوكار شما به بهشت رفته‌اند. آنها بر نيكان بهشتى سلام مى‌دهند، اين است معناى‌(وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ) كه بدنبال آن مى‌فرمايد:(وَ هُمْ يَطْمَعُونَ) يعنى با اينكه طمع مى‌كنند كه به بهشت روند لكن داخل بهشت نمى‌شوند و اميدوارند كه پيامبر يا امام آنها را شفاعت كند. سپس متوجه اهل جهنم مى‌شوند و مى‌گويند: