ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٨٢ - تفسير

برخى گفته‌اند: صاحب نيرو و قوت بر دشمنان و غلبه بر آنان بود چون سنگى را از سنگ انداز خود به سينه كسى پرتاب مى‌كرد از سينه او وارد و از پشت او خارج شده و به ديگرى اصابت مى‌كرد و هر دو را هلاك مى‌گردانيد.

و نيز گفته شده كه: (ذا الايد) به معنى صاحب قدرت عظيم و نعمتهاى بزرگ و فراوان مى‌باشد، چه اين كه در كنار محراب و لشكرگاهش هزاران مرد نيرومند در هر شب مى‌خوابيد( إِنَّهُ أَوَّابٌ‌) (همانا اوست بسيار باز گردنده) يعنى بسيار توبه كننده‌اى كه از هر چيزى كه براى خداوند ناپسند باشد رجوع كرده و به سوى آن چه خداوند واجب كرده است باز گردد. و (اوّاب) از (آب- يؤب) به معنى (رجع) مى‌باشد. و اين سخن از «مجاهد و ابن زيد» است. و «سعيد» گفته مراد از (اوّاب) عبارت از (مسبح) مى‌باشد. و «ابن عباس» گويد:

(اوّاب) به معنى اطاعت كننده است.

(إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ‌) (و همانا مسخّر كرديم كوه‌ها را با او تسبيح مى‌كنند) خداوند را، چون داود تسبيح مى‌كند.

احتمال دارد تسبيح جبال به اين باشد كه خداوند در آنها تسبيح را خلق كرده باشد و يا بنائى را قرار داده باشد كه آواز تسبيح از آن خارج شود.

(بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْراقِ‌) (به شامگاه و صبحگاه)( وَ الطَّيْرَ) (و مرغان) يعنى و رام كرديم براى او مرغان را( مَحْشُورَةً) (جمع شده) كه به نزد داود جمع شده و با او خدا را تسبيح مى‌كردند.

(كُلٌ‌) (همه) يعنى همه پرندگان و كوه‌ها( لَهُ أَوَّابٌ‌) (به سوى او باز گردنده است) يعنى رجوع مى‌كردند به مراد داود و او را در تسبيح اطاعت و تبعيت مى‌كردند.

«جبائى» گويد: مانعى ندارد كه خداوند در پرندگان معارفى را