ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠ - «ذبح چه چيز بوده است؟»

«ابن عباس» گويد: مراد از ذبح قوچى از گوسفند است. و اين قول «مجاهد» و «ضحاك» و «سعيد بن جبير» است. «ابن عباس» نيز گويد:

ذبح عبارت از قوچى بود كه «هابيل» آن را به قربانگاه آورد.

ذبح عظيم- درباره اين كه چرا ذبح را عظيم گفته است اختلاف است:

«مجاهد» گويد از اين جهت عظيم گفته شده كه مورد قبول بود. و برخى گفته‌اند به اين جهت است كه اندازه آن بزرگتر از قوچهاى ديگر بوده است.

و نيز گفته‌اند: به اين جهت است كه آن قوچ چهل پائيز در بهشت چريده بود و اين از «سعيد بن جبير» است.

و برخى گفته‌اند باين جهت عظيم گفته شده كه خداوند آن را بدون پدر و مادر بوجود آورده بود. و گفته‌اند براى اين كه فداء عبد عظيم بود.

(وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ سَلامٌ عَلى‌ إِبْراهِيمَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ‌) (و گذارديم براى او در آيندگان، سلام باد بر ابراهيم، اين- چنين پاداش دهيم نيكوكاران را، همانا او از بندگان با ايمان ماست) تفسير اين آيات در قبل گفته شد.

(وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ‌) (و بشارت داديم او را به اسحاق) يعنى به ولادت اسحاق‌( نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ‌) (پيغمبرى از شايستگان) يعنى فرزند پيامبرى از پيامبران صالح، و اين جمله براى تشويق به صلاح است چه اين كه مانند اسحاق كه فرد با جلالتى مى‌باشد به عنوان صالح ياد شده است.

كسى كه نظرش اين است كه ذبيح اسحاق بوده است و در تفسير آيه فوق گويد: بشارت داديم به نبوت اسحاق و اين كه او را در اثر صبر به مقام نبوت رسانديم.

(وَ بارَكْنا عَلَيْهِ وَ عَلى‌ إِسْحاقَ‌) (و مبارك گردانيديم بر او و بر اسحاق) يعنى در آن چه به ايشان داديم خير و بركت را در آن قرار داديم كه منظور رشد و زيادت است، پس مقصود اين است كه قرار داديم براى ايشان خير و بركت‌