ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٣ - تفسير

معنى جانب خواهد بود، يعنى اى دريغ از اينكه كوتاه آمدم در جانبى كه منتهى به رضايت خداوند مى‌شد.

«عياشى» از «ابى جارود» از امام باقر (ع) نقل كرده كه فرمود:

(نحن جنب اللَّه)

يعنى ما جنب و كنار خداوند هستيم.

(وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ‌) (و هر آينه بودم از مسخره كنندگان) «قتاده» و «سدى» گفته‌اند منظور اين است كه: بودم من از مسخره كنندگان پيغمبر ٦ و مسخره مى‌كردم مومنان و قرآن را در دنيا يا به اين معنى كه: من بودم مسخره ميكردم آن را كه مرا بسوى ايمان دعوت ميكرد.

(أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ‌) (يا گويد اگر خداوند مرا هدايت مى‌كرد هر آينه بودم از پرهيزكاران) يعنى اين كار را انجام داده و آيات خود را آورديم تا كسى نتواند بگويد اگر خداوند مرا هدايت ميكرد همانا از كسانى ميشدم كه بخاطر ترس از عذاب الهى از گناهان پرهيز مى‌كردم.

برخى گفته‌اند: چون مردم كافر در ادله الهى نظر نكردند و از قرآن اعراض كرده و مشغول به دنيا و امور باطل شدند، گمان كردند كه خداوند متعال آنان را هدايت نكرده است و اين سخن را با گمان خود ميگويند، و لذا خداوند بر آنان رد كرده و مى‌فرمايد:( (بَلى‌ قَدْ جاءَتْكَ آياتِي))، «بلى آمد به سوى تو آيات من» و برخى گفته‌اند: معنى آيه، اين است كه: گويد كسى اگر خداوند هدايت ميكرد مرا بسوى نجات، برميگرداند و رجوع ميداد به حال اختيار و تكليف، در آن موقع من از كسانى ميشدم كه هدايت يافته و از معاصى و گناهان دورى مى- كردم، و اين سخن از «جبائى» نقل شده است و دليل اين سخن آن كه مردم كافر در روز قيامت مى‌دانند كه خداوند وسيله هدايت را بر ايشان فراهم كرده است، پس فقط درخواست و اشكال ايشان در بازگشت به دنيا و حال تكليف‌