ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٥ - تفسير

آن ميل مى‌كند و خواهش نفست به آن دعوت مى‌كند در صورتى كه مخالف حق باشد پيروى نكن.

(فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌) (پس گمراه مى‌كند تو را از راه خدا) يعنى اگر از هواى نفست پيروى كنى تو را از راه حق كه راه خداست باز مى‌دارد.

(إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌) (همانا آنان كه گمراه شوند از راه خدا) و از دستورى كه خدا به ايشان داده اعراض كنند:

(لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ‌) (بر ايشان خواهد بود عذاب سخت به آن چه فراموش كردند روز حساب را) كه ترك كردند در دنيا اطاعت خداوند را. از «عكرمه» و «سدى». بنا بر اين (يوم الحساب) متعلق به (عذاب شديد) مى‌باشد.

و برخى چنين معنى كرده‌اند كه: بر ايشان عذاب سخت خواهد بود به اين كه از ياد روز حساب اعراض كردند. و در اين صورت (يوم) متعلق به (نسوا) خواهد بود.

(وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا) (و ما نيافريديم آسمان و زمين و آنچه را ميان آن دو است بيهوده) كه غرض و حكمتى در آن نباشد، بلكه همه روى حكمت آفريده شده است كه عبارت باشد از خلقت انواع حيوانات سودمند و عرضه ثواب عظيم بر خردمندان و هزاران حكمت و منافع ديگر كه در سراسر جهان هويداست و اين سخن منافات دارد با نظريه «اهل جبر» كه معتقدند كارهاى باطل و گمراه كننده نيز از فعل خداوند است!( ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا) (اين، گمان آنان است كه كافر شدند) به خداوند و حكمت او را در خلقت منكر شدند.

(فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ) (پس واى بر آنان كه كافر شدند از آتش) كه دچار آن خواهند شد.

سپس خداوند بر اساس سرزنش كافران با جمله استفهاميه مى‌گويد: