ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧ - «ذبح و ذبيح»

سخن گفته‌اند:

١- ذبيح حضرت «اسحاق» بوده است. و اين سخن از: على ٧، ابن مسعود، قتاده، سعيد بن جبير، مسروق، عكرمه، عطاء، زهرى، سدى، و جبائى نقل شده است.

٢- ذبيح حضرت «اسماعيل» بوده است و اين سخن از: ابن عباس، ابن عمر، سعيد بن مسيب، حسن، شعبى، مجاهد، ربيع بن انس، كلبى و محمد بن كعب قرظى نقل شده است.

هر دو اين سخن را اصحاب ما از امامان معصوم ما : نقل كرده‌اند، ولى قول آشكارتر در روايات اين است كه ذبيح حضرت اسماعيل بوده است و اين نظر را قول خداوند تأييد مى‌كند كه پس از ذكر ذبح مى‌فرمايد:( (وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ‌) و بشارت داديم او را به اسحاق پيامبرى از شايستگان) ممكن است كه گفته شود كه اين بشارت براى نبوت است نه براى تولد كه تولد دوم باشد، در جواب مى‌گوئيم اين سخن خلاف ظاهر است، زيرا خداوند در جاى ديگرى مى‌گويد:( (فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ وَ مِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ)).

«و بشارت داديم او را به اسحاق و پس از اسحاق به يعقوب- هود- ٧١».

پس در اينجا خداوند بشارت به اسحاق داده و اين كه براى او فرزندى به نام يعقوب زاده خواهد شد. پس چگونه درست است كه از يك طرف به ذبح اسحاق امر كرده و از طرف ديگر به فرزند او بشارت دهد؟!.

به روايت صحيح از پيغمبر نقل شده كه فرمود: من فرزند دوم ذبيح هستم.

خلافى نيست كه آن حضرت از نسل اسماعيل كه ذبيح اول است بوده و ذبيح دوم پدر آن حضرت است كه «عبد اللَّه» باشد. دليل آن كه مى‌گويد مراد از ذبيح حضرت «اسحاق» مى‌باشد اين است كه اهل كتاب «تورات» و «انجيل» بر اين مطلب اجماع كرده‌اند ولى بايد گفت: اين اجماع حجت نبوده و سخن آنان مورد قبول نيست.