ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٦٤ - شرح لغات

آيا نديدى كه خدا نازل كند آبى را از آسمان و روان گرداند آن را بر چشمه‌هايى در زمين سپس بيرون آورد به آن كشتى را كه رنگهاى آن گوناگون است، سپس خشك مى‌شود، پس مى‌بينى آن را كه زرد شده است، سپس آن را ريزه ريزه مى‌گرداند، همانا در آن پنديست بر صاحبان خرد. آيا پس، آن كه خدا گشادگى داد سينه‌اش را بر اسلام، پس اوست بر نورى از پروردگارش، پس واى بر سنگين دلان از ياد خداوند كه ايشان در گمراهى آشكار هستند. خدا نازل كرد بهترين حديث را كه كتاب متشابه دوگانه است مى‌لرزد از آن پوستهاى آنان كه مى‌ترسند از خداوند و سپس نرم شود پوستهايشان و دلهايشان به ياد خدا، اين است هدايت خداوند كه هدايت مى‌كند به آن هر كه را بخواهد، و آن را كه خدا گمراه كند نباشد براى او هدايت كننده‌اى. آيا كسى كه بپرهيزد به روى خويش بدى عذاب را روز قيامت، و گفته شود بر ستمكاران بچشيد آنچه را بوديد به دست مى‌آورديد. تكذيب كردند آنان كه پيش از ايشان بودند، پس بيامدشان عذاب از جايى كه نمى‌دانستند.

شرح لغات:

ينابيع- جمع (ينبوع) است و آن جايى است كه آب از آنجا بجوشد، و آن را چشمه نيز گويند.

زرع- گياهى را گويند كه ساقه نداشته باشد و درخت گياهى را گويند كه داراى ساقه و برگ و شاخه باشد.

يهيج- به درخت و گياه (يهيج) گفته مى‌شود زمانى كه خشك شده و در خشكى به نهايت خود رسيده باشد.

حطام- ريزه‌هاى كاه و علف را گويند و (حطم) شكستن چيز خشك را گويند و به جهنم از اين جهت (حطمه) گفته مى‌شود كه هر چيزى در آن شكسته شود. و (حطيم كعبه) را از اين جهت (حطيم) گفته‌اند كه ساختمان كعبه بالا رفته و آن محل را كه (حجر كعبه) و نزديك ناودان است شكسته و پائين گذارده است‌