آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٧
مینشاند . همگان در تفسیر این عمل امام اتفاق نظر دارند که این تجلیلها فقط به علت متکلم بودن هشام بوده است . امام صادق علیهالسلام با مقدم داشتن هشام متکلم بر ارباب فقه و حدیث ، در حقیقت میخواسته است ارزش بحثهای اعتقادی را بالا ببرد و کلام را بالا دست فقه و حدیث بنشاند . بدیهی است که این گونه رفتارهای ائمه اطهار تأثیر بسزایی داشته در ترویج علم کلام و در اینکه عقل شیعی از ابتدا عقل کلامی و فلسفی گردد . حضرت رضا علیهالسلام شخصا در مجلس مباحثهای که مأمون از جمع متکلمان مذاهب تشکیل میداد شرکت میکرد و به مباحثه میپرداخت . صورت این جلسات در متن کتب شیعه محفوظ است . مستشرقان و اسلامشناسان غربی و شرقی همچنانکه مساعی امیرالمؤمنین علی علیهالسلام رامسکوت میگذارند ، همه این جریانات را که وسیله ائمه اطهار در راه احیاء بحثهای عقلی در امور اعتقادی دینی صورت گرفته است نادیده میگیرند و این مایه شگفتی است . فضل بن شاذان نیشابوری از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادی علیهمالسلام ، که قبرش در نیشابور است ضمن اینکه فقیه و محدث بوده ، متکلم نیز بوده است ، کتب زیادی در کلام از او نقل میشود . خاندان نوبخت که بسیارند ظاهرا عموما متکلم بودهاند . از فضل ابن ابی سهل بن نوبخت گرفته که در زمان هارون در رأس کتابخانه معروف بیت الحکمة بود و از مترجمین معروف فارسی به عربی