بگذریم از بیانات ائمه اطهار علیهم السلام درباره " عقاید " که به‌ صورت خطبه و روایت و دعا در دست است ، در میان مؤلفان شیعی اولین‌ فردی که در مورد " عقا ید " کتاب تألیف کرده است علی بن اسماعیل ابن‌ میثم تمار است . میثم تمار خود مردی خطیب و سخنور بوده و از صاحبان سر امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام محسوب می‌شود . علی بن اسماعیل نواده این مرد بزرگ است . این مرد معاصر عمر و بن عبید و ابوالهذیل علاف از متکلمان‌ معروف نیمه اول قرن دوم و از پایه گذاران طبقه اول کلام معتزلی است . در میان اصحاب امام صادق علیه‌السلام گروهی هستند که خود امام صادق‌ علیه‌السلام آنها را به عنوان " متکلم " یاد کرده است از قبیل هشام بن‌ الحکم ، هشام بن سالم ، حمران بن اعین ، ابوجعفر احول معروف به مؤمن‌ الطاق ، قیس بن ماصر و غیرهم . در کتاب کافی داستانی از مباحثه این گروه با یکی از مخالفین در حضور امام صادق علیه‌السلام که موجب نشاط خاطر امام شده بود نقل می‌کند . این طبقه نیز در نیمه اول قرن دوم هجری می‌زیسته‌اند . این گروه پرورش‌ یافته مکتب امام صادق علیه‌السلام بودند و این خود می‌رساند که ائمه اهل‌ البیت علیهم‌السلام نه تنها خود به بحث و تجزیه و تحلیل مسائل کلامی‌ می‌پرداخته‌اند ، گروهی را نیز در مکتب خود برای بحثهای اعتقادی تربیت‌ می‌کرده‌اند . هشام بن الحکم همه برجستگیش در علم کلام بود ، نه در فقه یا حدیث یا تفسیر . امام صادق علیه‌السلام او را که در آن وقت جوانی نو خط بود از سایر اصحابش بیشتر گرامی می‌داشت و او را بالا دست دیگران‌