امر به معروف و نهی از منکر نیز از ضروریات اسلام و مورد اجماع و اتفاق عموم مسلمین است . اختلافاتی که هست مربوط است به حدود و شروط آنها . مثلا خوارج امر به معروف و نهی از منکر را مشروط به هیچ شرطی‌ نمی‌دانستند ، معتقد بودند در همه شرایط باید این دو فرضیه صورت گیرد . مثلا دیگران احتمال موفقیت را و همچنین عدم ترتب مفسده‌ای مهمتر را شرط وجوب امر به معروف و نهی از منکر می‌دانستند ، ولی خوارج به این شروط قائل نبودند . برخی معتقد بودند که امر به معروف و نهی از منکر صرفا قلبی و زبانی است ، یعنی قلبا باید طرفدار معروف و مخالف منکر بود و لسانا نیز باید به نفع معروفها و علیه منکرها تبلیغ کرد . ولی خوارج‌ معتقد بودند که عند اللزوم باید قیام کرد و عملا دست به کار شد و برای‌ امر به معروف و نهی از منکر باید قیام به سیف کرد . در مقابل ، گروهی بودند که امر به معروف و نهی از منکر را مشروط به‌ شرائط بالا می‌دانستند و از حد قلب و زبان هم تجاوز نمی‌کردند . احمد بن‌ حنبل از این گروه شمرده شده است . طبق عقیده این گروه ، قیام خونین برای‌ مبارزه با منکرات جایز نیست . معتزله شروط امر به معروف و نهی از منکر را پذیرفتند ، ولی آن را به‌ قلب و زبان محدود نمی‌دانستند ، معتقد بودند که اگر منکرات شایع شود ، یا حکومت ، ستمگر باشد ، بر مسلمین واجب است که تجهیز قوا کنند و قیام‌ نمایند .