آشنایی با علوم اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢
پنجگانه نوشتهاند مانند کتاب معروف " قاضی عبدالجبار معتزلی " معاصر " صاحب بن عباد " و " سید مرتضی علم الهدی " به نام " الاصول الخمسه " . همانطور که ملاحظه میشود ، تنها اصل توحید و اصل عدل است که میتوان جزء مسائل ایمانی و اعتقادی به شمار آورد ، سه اصل دیگر فقط معرف و مشخص مکتب معتزله است . حتی اصل عدل نیز اگر چه از آن نظر که از مسلمان قرآن است و ضروری دین است جزء اصول اعتقادی است ، ولی از آن جهت جزء اصول پنجگانه قرارداده شده است که مشخص مکتب آنها است . و الا اصل علم و یا اصل قدرت ( اینکه خدا عالم است و قادر است ) نیز از ضروریات اسلام است و جزء مسائل اعتقادی است . در مذهب شیعه نیز اصل عدل یکی از اصول پنجگانه اعتقادی شمرده شده است . طبعا این سؤال پیش میآید که چه خصوصیتی برای اصل عدل است که جزء اصول اعتقادی شمرده شده است و حال آنکه عدل یکی از صفات خداوند است ، همانطوری که خداوند متعال عادل است ، عالم و قدیر وحی و مدرک و سمیع و بصیر هم هست ، و به همه اینها نیز باید مؤمن و معتقد بود ، پس چرا تنها " عدل " این امتیاز را یافته است ؟ . پاسخ این است که " عدل " هیچ امتیازی نسبت به سایر صفات ندارد . متکلمین شیعه از این جهت این اصل را جزء اصول اعتقادی شیعه ذکر کردهاند که اشاعره که اکثریت اهل تسنن را تشکیل میدهند منکر این اصل هستند ، ولی منکر علم ، حیات ، اراده و . . . نیستند . لهذا اعتقاد به عدل جزء مشخصات اعتقادی شیعه