این قرن عرفای بسیار بلند قدری پرورانده است . ما عده‌ای از آنها را به‌ ترتیب تاریخ و فاتشان نام می‌بریم . الف . شیخ نجم الدین کبرای خوارزمی . از مشاهیر و اکابر عرفاست . بسیاری از سلاسل به او منتهی می‌شود . وی شاگرد و مرید و داماد شیخ روزبهان‌ بقلی شیرازی بوده است . شاگردان و دست پروردگان زیادی داشته است . از آن جمله است " بهاءالدین ولد " پدر مولانا مولوی رومی . در خوارزم‌ می‌زیست . زمانش مقارن است با حمله مغول . هنگامی که مغول می‌خواست‌ حمله کند ، برای نجم الدین کبرا پیام فرستادند که شما و کسانتان می‌توانید از شهر خارج شوید و خود را نجات دهید . نجم‌الدین پاسخ داد : من در روز راحت در کنار این مردم بوده‌ام ، امروز که روز سختی آنها است از آنها جدا نمی‌شوم . خود مردانه سلاح پوشیده و همراه مردم جنگید تا شهید شد . این‌ حادثه در سال ٦١٦ واقع شده است . ب . شیخ فریدالدین عطار . از اکابر درجه اول عرفا است . در نثر و نظم‌ تألیف دارد . " تذکرش الاولیاء " او که در شرح حال عرفا و متصوفه است‌ و از امام صادق علیه‌السلام آغاز می‌کند و به امام باقر علیه‌السلام ختم‌ می‌نماید از جمله ماخذ و مدارک محسوب می‌شود و شرقشناسان اهمیت فراوان‌ به آن می‌دهند . همچنین کتاب