ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٦ - ٤ - علّت مادّى قانون موادّ اوليه فقه

به آخرت ارتباط دارد عبادات است و امورى كه به دنيا ارتباط دارد يا به عبارت نيازمند است يا نه آن چه به عبارتى حاجت ندارد احكام و سياسات و آن چه به عبارت نيازمند مىباشد يا از دو طرف نيازمند است يا از يك طرف نخست عقود و دوم ايقاعات است .
به لحاظى ديگر شئون كلى هر فرد از سه جهت بيرون نيست بدين قرار :
١ - جهت شخصى ( از قبيل امور مربوط به اخلاق و آداب ) .
٢ - جهت ربطى با خالق ( عباديات ) .
٣ - جهت ربطى با مخلوق ( عقود - ايقاعات - احكام و سياسات - به لحاظى [١] ) فقه اسلامى همهء آن جهات را شامل و تعين تكليف نسبت به تمام آن مراحل را متكفل مىباشد و به همين جهت ، چنان كه در بحث از علت غائى قانون دانسته و گفته شد ، برترين و بهترين غايات و اغراض قانونى ، هدف و غايت اين قانون شريف است .

[١] به لحاظى هم مىتوان احكام و سياسات را به جهت شخصى مربوط قرار داد .