ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٤٨٠ - نقل اعتراضات برخى از علماء اهل تسنن بر عمل برأي

فقيه بوده‌اند چه طريق فقه در حقّ صحابه خطاب خدا و خطاب پيغمبر ( ص ) و آن چه از اين دو تعقل مىشده و هم افعال پيغمبر ( ص ) و آن چه از آن به عقل مىرسيده بوده است .
« پس خطاب خدا كه قرآن كريم باشد چون بلغت ايشان نزول يافته و اسباب و شئون نزول بر ايشان معلوم بوده منطوق و مفهوم و منصوص و معقول آن را به خوبى مىدانسته‌اند از اين رو ابو عبيد در كتاب « المجاز » گفته است : « لم ينقل انّ أحدا من الصّحابة رجع فى معرفة شيء من القرآن الكريم إلى رسول الله ( ص ) .
« و خطاب رسول خدا نيز بلغت آنان بوده پس معنى آن را مىدانسته و مبهم و فحوى آن را مىفهميده‌اند .
« و افعال آن حضرت ، از عبادات و معاملات و سياسات ، همه در جلو چشم ايشان انجام مىيافته پس آنها را مشاهده مىكرده و مىفهميده‌اند و چون مكرر مىشده روح منظور و مقصود را بدست مىآورده و باطن مراد و مفاد را مىشكافته‌اند از اين رو پيغمبر ( ص ) گفته است : « أصحابي كالنّجوم بأيّهم اقتديتم اهتديتم » .
هر كسى به اقوالى كه ايشان از پيغمبر ( ص ) نقل كرده‌اند توجه كند و به افعالى كه در عبادات و غير آن از پيغمبر ( ص ) توصيف نموده‌اند تامل نمايد ناگزير به فقه همهء آنان عالم و به فضلشان مقرّ و معترف مىگردد جز اين كه همهء ايشان به فتوى و حكم و سخن در حلال و حرام مشهور نگشته‌اند بلكه گروهى مخصوص از ايشان بفتاوى و احكام و تكلم در حلال و حرام اشتهار يافته‌اند .
آنگاه از خلفاء چهارگانه شروع و نخست مدت خلافت و زمان حيات آنان را بدين گونه كه ابو بكر دو سال و چند ماه خلافت داشته و در سال ١٣ در سن ٦٣ سالگى وفات يافته و عمر ده سال و چند ماه خلافت داشته و در سن ٦٣ يا ٥٥ سال وفات يافته و عثمان ١٢ سال مگر چند روز ، خلافت داشته و روز جمعه از ماه ذو الحجه از سال ٣٦ به سن ٨٩ يا ٨٨ سالگى