ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٨٣ - ٢ - تشريع يا صدور احكام مشتمل بر دو عنوان ١ - از بعثت تا هجرت به اين اجمال درجات و مراحل بعثت تحقيق در نخستين روز بعثت - نخستين سوره نازله - وضو و نماز - نمازگزاران سه سال اول اسلام - احكامى كه مهاجران ، در حبشه آن را بر شمرده اند - آشكار شدن نماز و طواف - معراج و اقوال مربوط به آن - وجوب نمازهاى پنجگانه در شب معراج - نماز شب در صدر اسلام - نماز جمعه و زمان اقامه آن - چند حكم ديگر اسلامى كه بيشتر از هجرت صدور يافته - روش تبليغ نخستين مبلغان اسلام در مدينه - آداب داخل شدن بدين اسلام - قضيه وليد بن مغيره - برخى از احكام كه در سوره هاى مكى مىباشد - سوره هاى مكى - فائده دانستن سوره هاى مكى و ترتيب آنها

كه قدمهاى ايشان ورم كرد تا پس از دوازده ماه خدا بر ايشان تخفيف داد و آخر اين سوره را نازل و نماز شب را پس از آن كه واجب بود مستحب فرمود . ابن عباس گفته است چون اوّل سورهء مزّمّل نزول يافت مؤمنين ، شبها مثل ماه رمضان ، بيدار بودند و به اقامهء نماز مشغول تا اين كه آخر اين سوره نازل شد و يك سال ميان نزول اول و آخر اين سوره فاصله بوده است . . ابو بكر ، احمد بن على مىگويد ميان اهل اسلام در اين كه وجوب نماز شب نسخ شده و مستحب قرار داده شده اختلافى نيست . . » شيخ الطائفه در كتاب التّبيان در ذيل آيهء * ( قُمِ اللَّيْلَ . . ) * اين مضمون را آورده است « حسن گفته است خدا بر پيغمبر و بر مؤمنان فرض ساخته بود كه يك ثلث و زيادتر از شبرا اقامهء نماز كنند ايشان اقامه كردند تا قدمهايشان ورم كرد بعد براى تخفيف بر ايشان اين حكم نسخ شد . . و زجّاج گفته است كلمهء « نصفه » از كلمهء « الليل » بدل مىباشد نظير « ضرب زيد رأسه » و معنى چنين است نيمى از شبرا برخيز يا از نيم كم كن يا بر آن بيفزا و اين حكم پيش از آن بود كه نمازهاى پنجگانه واجب شود ابن عباس و حسن و قتاده گفته‌اند ميان اول سوره و ميان آخر آن كه به تخفيف حكم شده يك سال فاصله شده و سعيد بن جبير گفته است ده سال ميان نزول اول و آخر سوره فاصله شده است . . » [١] نماز جمعه در بارهء زمان وجوب نماز جمعه نيز اقوال مختلف مىباشد برخى سال دوازدهم از بعثت و برخى ديگر سال اول از هجرت را زمان صدور اين حكم دانسته‌اند .

[١] - شيخ طوسى گفته است اول و آخر آيه هر دو استحباب را مىرساند پس وجوبى نبوده تا نسخ شود .