ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٩٩ - ٢ - تشريع يا صدور احكام مشتمل بر دو عنوان ١ - از بعثت تا هجرت به اين اجمال درجات و مراحل بعثت تحقيق در نخستين روز بعثت - نخستين سوره نازله - وضو و نماز - نمازگزاران سه سال اول اسلام - احكامى كه مهاجران ، در حبشه آن را بر شمرده اند - آشكار شدن نماز و طواف - معراج و اقوال مربوط به آن - وجوب نمازهاى پنجگانه در شب معراج - نماز شب در صدر اسلام - نماز جمعه و زمان اقامه آن - چند حكم ديگر اسلامى كه بيشتر از هجرت صدور يافته - روش تبليغ نخستين مبلغان اسلام در مدينه - آداب داخل شدن بدين اسلام - قضيه وليد بن مغيره - برخى از احكام كه در سوره هاى مكى مىباشد - سوره هاى مكى - فائده دانستن سوره هاى مكى و ترتيب آنها

سوره هاى مكَّى چون در اين مورد آوردن يكان يكان از آياتى كه در سوره هاى مكى و مشتمل بر احكام فقهى مىباشد موجب تطويل و بسا مايهء تكرار گردد . از طرفى هم شايد كسانى از مطالعه كنندگان اين اوراق به ديدن نمونه هاى فوق قانع نباشند از اين رو شمارهء سورهاى مكَّى و نامها و ترتيب نزول آنها را كه بايد در جايى ديگر از اين اوراق ياد گردد در اينجا ياد مىكنيم تا به اين تقديم ، ميان احتراز از تطويل و تكرير و ميان تأمين نظر خوانندگان تا حدى جمع شود :
اين موضوع نيز كم و بيش از اختلاف مصون نيست و ما آن چه را يعقوبى [١] در كتاب تاريخ خود نوشته در اينجا ترجمه و نقل مىكنيم . يعقوبى چنين گفته است :
« به طورى كه محمد بن حفص بن اسد كوفى از محمد بن كثير و محمد بن سائب كلبى از ابى صالح از ابن عباس روايت كرده‌اند هشتاد و دو سوره از قرآن مجيد در مكه نازل گرديده است و ترتيب نزول آنها بدين قرار است :
« نخستين چيزى كه نازل شده * ( اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ) * بوده است بعد از

[١] احمد بن ابى يعقوب بن جعفر كاتب عباسى كه مذهب تشيع مىداشته و بيشتر اوقات به مسافرت و سياحت در بلاد اسلام مىپرداخته است : در سال دويست و شصت ( ٢٦٠ ) به ارمنيه و بعد به هندوستان رفته و پس از آن بمصر و بلاد مغرب بازگشته است . در سياحت خود كتاب « البلدان » را تأليف كرده . كتاب تاريخ او همانست كه به تاريخ يعقوبى اشتهار دارد . در سال دويست و هشتاد و چهار ( ٢٨٤ ) هجرى قمرى وفات يافته است .