ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٨٤ - ٢ - تشريع يا صدور احكام مشتمل بر دو عنوان ١ - از بعثت تا هجرت به اين اجمال درجات و مراحل بعثت تحقيق در نخستين روز بعثت - نخستين سوره نازله - وضو و نماز - نمازگزاران سه سال اول اسلام - احكامى كه مهاجران ، در حبشه آن را بر شمرده اند - آشكار شدن نماز و طواف - معراج و اقوال مربوط به آن - وجوب نمازهاى پنجگانه در شب معراج - نماز شب در صدر اسلام - نماز جمعه و زمان اقامه آن - چند حكم ديگر اسلامى كه بيشتر از هجرت صدور يافته - روش تبليغ نخستين مبلغان اسلام در مدينه - آداب داخل شدن بدين اسلام - قضيه وليد بن مغيره - برخى از احكام كه در سوره هاى مكى مىباشد - سوره هاى مكى - فائده دانستن سوره هاى مكى و ترتيب آنها

عبارت مسعودى در « مروج الذّهب » در قول دوم صريح مىباشد چه او در آن كتاب در طى بيان كيفيت ورود پيغمبر ( ص ) به مدينه پس از اين كه گفته است هر كس از مردم مدينه آن حضرت را به خانه خويش مىخواند و مهار ناقه او را مىكشيد و پيغمبر مىفرمود : « خلَّوا عنها فانّها مأمورة » چنين گفته است « حتّى ادركته الصّلاة فى بنى سالم فصلَّى فيهم الجمعة و كانت اوّل جمعة صلَّيت فى الاسلام » مقريزى [١] نيز در كتاب امتاع الاسماع گفته است « فلما اتى مسجد بنى سالم جمّع به من كان معه من المسلمين و هم اذ ذاك مائة و قيل كانوا اربعين و هى اوّل جمعة اقامها صلَّى الله عليه و سلَّم فى الاسلام » گر چه عبارت منقول از مسعودى و مقريزى صريح در اين است كه نماز جمعه در اسلام نخستين بار در مدينه خوانده شده يعنى اين حكم اول هجرت صادر و اجراء شده ليكن از برخى از كتب سيره چنان استفاده مىشود كه پيش از هجرت نماز جمعه در مدينه گزارده مىشده است .
از جمله ابن هشام در زير عنوان « اوّل جمعة اقيمت بالمدينة » اين مضمون را نوشته است :
« ابن اسحاق از محمد بن ابى امامه و از پدر خود ، ابو امامه ، و او از عبد الرحمن بن كعب بن مالك حديث كرده كه عبد الرحمن گفته است : هنگامى كه پدرم كور شده بود و من او را براى نماز جمعه مىبردم هر وقت صداى اذان مىشنيد

[١] - تقى الدين ، احمد بن على بن عبد القادر بعلبكى مصرى تاليفاتى زياد داشته كه از آن جمله است كتاب « امتاع الاسماع بما للرّسول من الانباء و الاموال و الحفدة و المتاع » و از آن جمله است كتاب « المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط و الآثار » در تاريخ مصر . به مناسبت اين كه از حارهء ، مقارزه ، بوده ( اين حاره - ديه - در بعلبك بوده ) به مقريزى مشهور گرديده است در سال هشتصد و چهل و پنج ( ٨٤٥ ) هجرى قمرى وفات يافته است .