ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٤٩٧ - خصوصيّات عهد صحابه

خصوصيات عهد صحابه عهد صحابه ، به جهاتى چند ، از عهود متأخر ، ممتاز و بر آن عهودش مزيت و امتياز است كه ياد كردن برخى از آن وجوه امتياز در اين موضع ، به مورد مىباشد از آن جمله چند جهت زير ياد مىگردد :
١ - تفقّه و استنباط حكم در اين عهد آسان بوده است .
٢ - مسائلى كه در اين عهد ، بويژه در اوائل آن ، مورد ابتلاء و در نتيجه محلّ نظر و تفقه و استنباط مىشده بيشتر به امورى از قبيل طلاق و نكاح و ميراث و غنيمت ، كه جنبهء مادى مىداشته ، مربوط مىبوده و مسائلى از قبيل قسم عبادات ، بطور ندرت مطرح يا مورد اختلاف مىگرديده است .
٣ - شخصى كه در موارد اختلاف نظر ، رأى وى نسبت به حكمى فقهى فرعى قاطع و نظر و حكمش مورد قبول و رجوع به او در مسائل اختلافى متداول و معمول باشد در آن عهد ، وجود مىداشته است .
٤ - به كار بردن رأى و هم عمل به استشاره كه نخست به منزلهء قياس ، بلكه اعم از آن ، و دوم به منزلهء اجماع در دوره هاى بعد بشمار مىآيد بلكه حتى عمل بصريح قياس در آن عهد پديد آمده است .
به تعبيرى ديگر چنان كه در مقام استنباط و براى تفقّه ، استناد بكتاب و سنّت ( كه دو اصل اوّلى و مورد اتفاق عموم مذاهب اسلام مىباشد ) در آن عهد ، متداول و رايج گشته استناد به اجماع و رأى و قياس نيز ، كه در دوره هاى بعد ميان مذاهب اهل سنّت و جماعت معتبر شناخته شده در همان عهد ، كم و بيش ، معمول گرديده است .
٥ - تأليف كتاب در اين عهد آغاز شده است .