حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٢ - در جملات زير جزاء شرط را استخراج كرده و بيان كنيد دخول فاء بر آن واجب بوده يا جائز و يا ممتنع و در ضمن سبب وجوب و جواز و امتناع را بيان نمائيد

و چه استفهام مانند: ان تركتنا فمن يرحمنا

و چه دعاء نظير: ان اكرمتنا فيرحمك اللّه.

٢- زمانى كه جزاء جمله اسميه باشد و بر سرش « اذا » بيايد همين كلمه بجاى « فا » بوده و ديگر آنرا با فاء ربط نمى‌دهند مانند: و ان تصبهم سيئة بما قدّمت ايديهم اذاهم يقنطون‌

٣- ان شرطيّه را بعد از افعال پنجگانه مقدّر مى‌گيرند و شرطش همان است كه بعد از اين افعال آمده، افعال پنجگانه و تقدير ان بعد از آنها به اين شرح است:

الف: امر مانند: تعلّم، تنجح، تقدير: تعلم ان تنجح مى‌باشد

ب: نهى مانند: لا تكذب، يكن خيرا تقدير: لا تكذب ان يكن خيرا مى‌باشد

ج: استفهام مانند: هل تزورنا نكرمك تقدير: هل تزورنا ان نكرمك مى‌باشد

د: تمنّى مانند: ليتك عندى اخدمك تقدير: ليتك عندى ان اخدمك مى‌باشد

ه: عرض مانند: الا تنزل بنا فتصب خيرا منّا تقدير: الا تنزل بنا ان تصب خيرا منّا مى‌باشد

٤- و امّآ استخراج جزاء شرط در جملات مذكور و بيان وجوب يا جواز و يا امتناع دخول فاء بر آن:

الف: «فقدنصره الله» جزاء شرط بوده و دخول فاء بر سر آن واجب است زير جزاء ماضى با « قد » مى‌باشد

ب: «فمانحن لك بمؤمنين» جزاء شرط بوده و دخول فاء بر سر آن بخاطر جمله اسميه بودنش واجب است.

ج: «فلاهادى له» جزاء شرط بوده و دخول فاء بر سر آن بخاطر جمله اسميه بودنش واجب است.

د: «يأتبكم اللّه» جزاء شرط بوده و چون مضارع است دخول فاء بر آن جايز مى‌باشد.

ه: «فلهالاسماء الحسنى» جزاء شرط بوده و دخول فاء بر سر آن بخاطر جمله‌