حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٦ - در جملات زير اسم«ان» را از خبر آن مشخص كنيد و سبب كسر همزه يا فتح آنرا ذكر نماييد

ج: در موردى كه مضاف اليه باشد مانند: اعجبنى اشتهار انّك فاضل‌

د: در موردى كه مبتداء باشد مانند: عندى انّك قائم‌

ه: در موردى كه مجرور به حرف باشد مانند: عجبت من انّ زيدا قائم‌

و: بعد از « لو » مانند: لو انّك عندنا لا خدمك‌

ز: بعد از « لولا » مانند: لولا انّه حاضر

ح: نائب فاعل باشد مانند: قل اوحى الىّ انّه استمع نفر من الجنّ‌

ط: خبر باشد از اسم معنا مانند: اعتقادى انّه الفاضل‌

ى: عطف باشد بر يكى از موارد مذكور مانند: الم تر انّهم فى كلّ واد يهيمون و انّهم يقولون ما لا تفعلون‌ شاهد در « و انّهم يقولون ... » است كه معطوف بر « انّهم فى كلّ واد ... » بوده و معطوف عليه در محل مفعول است لذا همزه ان مفتوح مى‌باشد از اينرو معطوف بر آن نيز بايد همزه‌اش مفتوح باشد.

٥- در معطوف بر اسم انّ مكسوره دو وجه جائز است:

١- رفع به اعتبار محل‌

٢- نصب به اعتبار لفظ مانند: انّ زيدا قائم و عمرو يا و عمروا

٦- و امّا تعيين اسم انّ و تشخيص آن از خبر و سبب كسر يا فتح همزه انّ در جملات مذكور:

الف: انّ، به كسر همزه چون بعد از « كلّا » واقع شده و ضمير متّصل به آن اسمش و لظى خبرش مى‌باشد

ب: انّ، به فتح همزه چون نائب فاعل « اوحى » است، ضمير متّصل به آن اسمش و « استمع » خبرش مى‌باشد.

و « انّا » به كسر همزه چون بعد از « قال » آمده، ضمير متكلم اسمش و « سمعنا » خبرش مى‌باشد.

ج: « انّه » به كسر همزه چون بعد از قسم آمده و نيز بر سر خبرش لام درآمده، ضمير متصل به آن اسمش و « لحق » خبر آن مى‌باشد.