حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٣ - در جملات زير افعال تعجب و معمول آنها را معين كنيد

« اسمع به» مى‌باشد.

ب: « ما اطول» فعل تعجّب بوده و ضمير در آن فاعلش و « نومك » مفعولش مى‌باشد و همچنين است دو فعل بعدى يعنى « اكلّ » و « اوهى »

ج: « ما ابعد» فعل تعجّب بوده و ضمير در آن فاعلش و « الخير » مفعولش مى‌باشد.

د: « ما اكثر» فعل تعجب بوده و ضمير در آن فاعلش و « العبر » مفعولش مى‌باشد و همچنين است « اقلّ » كه ضمير در آن فاعلش و « الاعتبار » مفعولش مى‌باشد.

ه: « ما اكثر» فعل تعجب بوده و ضمير در آن فاعلش و « الاخوان » مفعولش مى‌باشد و « اقلّهم » نيز فعل تعجب با فاعل و مفعولش مى‌باشد.

٨- و امّا ساختن دو صيغه تعجب از افعال مذكور:

١- ما اشدّ تدحرج الحجر/ و اشدد بتدحرج الحجر

٢- ما اطول معانقة اخى/ و اطل بمعانقة اخى‌

٣- ما اقبح عرج الصّبىّ/ و اقبح بعرج الصّبىّ‌

٤- ما اشدّ قرع الرّأس/ و اشدد بقرع الرّأس‌

٥- ما اجمل ايمان الجواد بالله و رسوله/ و اجمل بايمان الجواد باللّه و رسوله‌

٩- و امّا استخراج افعال مدح و ذم در عبارات گذشته و تعيين فاعل آنها

الف: « نعم » از افعال مدح بوده و « المولى » در اوّل فاعل آن بوده و در دوّم « النصير »

ب: « نعم » از افعال مدح بوده و « العبد » فاعلش مى‌باشد

ج: « ساء » از افعال ذمّ بوده و فاعلش « مطر المنذرين» مى‌باشد

د: « نعمّا » از افعال مدح بوده و ضمير در آن فاعلش و « ما » تمييز مى‌باشد

ه: « بئسما » از افعال ذمّ بوده و ضمير در آن فاعلش بوده و « ما » تمييز از ضمير مى‌باشد.