حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - كلمات زير را جمع مذكر سالم ببنديد

جمع بر دو قسم است: صحيح (سالم) و مكسّر

جمع صحيح مانند: عالمون و جمع مكسّر نظير: مدارس و مساجد

٢- جمع مصحّح (سالم) آن است كه بناء مفردش را تغيير نداده بلكه تنها حروفى به آن زياد مى‌كنند همچون مسلمانان مفرد آن مسلم است و براى ساختن جمع بدون اينكه حروف آن را تغيير دهند تنها (واو) و (نون) را به آن اضافه نموده‌اند.

و جمع مصحح بر دو قسم است: جمع مذكّر سالم و جمع مؤنث سالم.

٣- جمع مذكر سالم آن است كه به آخر مفردش يا « واو » ما قبل مضموم و « نون » مفتوح ملحق كرده و يا « ياء » ما قبل مكسور و « نون » مفتوح اضافه مى‌كنند تا بدينوسيله دلالت شود بر اينكه با مفردش بيش از يك فرد همراه مى‌باشد مانند: مسلمون و مسلمين (مردان اسلام آورنده)

٤- جمع مذكر سالم در اسم منقوص باين نحو است كه ياء را از مفرد حذف كرده سپس « واو » و « نون » يا « ياء » و « نون » را به آن ملحق مى‌كنند مانند: قاضون در جمع قاضى و داعون در جمع داعى.

٥- جمع مذكر سالم از اسم مقصود باين نحو است كه الف مقصوره را از مفرد حذف كرده و فتحه قبل از آن را باقى مى‌گذارند تا دلالت كند بر الف محذوف سپس علامت جمع را به آن ملحق مى‌كنند مانند: مصطفون و مرتضون‌

٦- مفرد اگر اسم بوده و بخواهيم از آن جمع مذكر سالم بنا كنيم شرطش آن است كه علم باشد براى صاحب عقل مانند زيد كه در جمعش مى‌گوئيم: زيدون.

و اگر صفت بوده شرطش آن است كه مذكر عاقل باشد و در صورتيكه بر وزن افعل است مؤنثش بر وزن فعلاء نيامده باشد مانند احمر كه مؤنثش حمرآء است يا اگر بر وزن فعلان است مؤنث آن فعلى نباشد مانند سكران كه مؤنث آن سكرى است و نيز اگر بر وزن فعيل است به معناى مفعول نباشد مانند جريح كه به معناى مجروح است و همچنين اگر بر وزن فعول است به معناى فاعل نباشد مانند: صبور