حيله هاى شرعى و چاره جويى هاى صحيح - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٢ - طايفه اوّل راه فرار از رباى «قرضى»
ثالثا: مشهور فقهاى ما به اين روايات عمل كردهاند، و شهرت فتوايى يكى از راههاى جبران ضعف سند است.
نتيجه اين كه روايات مذكور از نظر سند مشكلى ندارد.
ولى از نظر دلالت: دو اشكال مهم به اين روايات وارد مىشود.
مشكل اوّل: اگر فرار از ربا به اين سادگى امكانپذير است، اين همه تشديد در آيات و روايات مربوط به حرمت ربا براى چيست؟!
تعبيراتى در آيات قرآن ديده مىشود كه لرزه بر اندام انسان مىاندازد! همچنين روايات حرمت ربا به قدرى كوبنده است كه در كمتر مسألهاى ديده مىشود. هرگاه بتوان به اين آسانى كار رباخواران را اصلاح كرد، آن همه جوش و خروش لزومى ندارد!
اين مطلب، علامت سؤالى است كه ما را نسبت به محتواى اين روايات دچار شكّ و ترديد مىكند!
اين سخن را مىتوان به تعبير روشنترى مطرح كرد، و آن اين كه:
احاديث مذكور مخالف بعضى از آيات قرآن، و روايات معروف و معتبر ائمّه هدى عليهم السّلام است، و مىدانيم كه به ما دستور دادهاند: «هر روايتى كه مخالف كتاب اللّه باشد، آن را نپذيريد، كه از ما نيست» [١].
توضيح اين كه: در آيات ٢٧٨ و ٢٧٩ سوره بقره، و ١٣٠ و ١٣١ سوره آل عمران، تعبيرات شديدى در مورد اين بلاى اقتصادى، اجتماعى و اخلاقى به چشم مىخورد، كه با اين حيلهها برطرف نمىگردد. در آيات مذكور رباخوارى اعلان جنگ با خدا، در تضادّ با
[١]. اين روايات به صورت مشروح در كتاب وسائل الشيعة، جلد ١٨، ابواب صفات القاضى، باب ٩، آمده است.