آسيب شناخت حديث
(١)
پرسشهاى نخستين
١٧ ص
(٢)
مفهوم و اهميت آسيبشناسى
١٨ ص
(٣)
دستهبندى آسيبها
٢١ ص
(٤)
دستهبندى نخست
٢٢ ص
(٥)
دستهبندى دوم
٢٢ ص
(٦)
دستهبندى برگزيده و توضيح آن
٢٣ ص
(٧)
ماده پژوهش/ مرحله صدور حديث
٢٤ ص
(٨)
پژوهش/ مرحله نقل حديث
٢٤ ص
(٩)
پژوهش/ روش پژوهش
٢٤ ص
(١٠)
پژوهش/ پژوهشگر
٢٥ ص
(١١)
چكيده
٢٥ ص
(١٢)
پرسش و پژوهش
٢٦ ص
(١٣)
درآمد
٢٩ ص
(١٤)
فصل اول آسيبهاى مرحله صدور حديث
٣١ ص
(١٥)
درس دوم بيان تدريجى، نسخ
٣١ ص
(١٦)
1 بيان تدريجى
٣١ ص
(١٧)
مفهوم و زمينه
٣١ ص
(١٨)
نمونه
٣٤ ص
(١٩)
راه حل آسيب
٣٧ ص
(٢٠)
2 نسخ
٣٧ ص
(٢١)
مفهوم و زمينه
٣٧ ص
(٢٢)
دليل وجود نسخ
٣٨ ص
(٢٣)
آسيب نسخ و راه حل آن
٤١ ص
(٢٤)
نمونه
٤٢ ص
(٢٥)
چكيده
٤٣ ص
(٢٦)
پرسش و پژوهش
٤٤ ص
(٢٧)
درس سوم تقيه، توريه
٤٥ ص
(٢٨)
3 تقيه
٤٥ ص
(٢٩)
مفهوم و زمينه
٤٥ ص
(٣٠)
مرزهاى تقيه
٤٧ ص
(٣١)
گستره وقوع تقيه
٤٩ ص
(٣٢)
آثار تقيه
٥٠ ص
(٣٣)
نمونهها
٥٢ ص
(٣٤)
نمونه فقهى
٥٢ ص
(٣٥)
نمونه سياسى
٥٧ ص
(٣٦)
كشف روايات تقيهاى
٥٨ ص
(٣٧)
4 توريه
٦٠ ص
(٣٨)
مفهوم توريه
٦٠ ص
(٣٩)
نمونه
٦٣ ص
(٤٠)
چكيده
٦٤ ص
(٤١)
پرسش و پژوهش
٦٥ ص
(٤٢)
فصل دوم آسيبهاى مرحله نقل حديث
٦٦ ص
(٤٣)
درس چهارم تصحيف، تحريف و قلب
٦٦ ص
(٤٤)
5 تصحيف
٦٦ ص
(٤٥)
تعريف تصحيف
٦٦ ص
(٤٦)
گونههاى تصحيف
٦٧ ص
(٤٧)
تصحيف ديدارى
٦٨ ص
(٤٨)
تصحيف شنيدارى
٦٩ ص
(٤٩)
تصحيفهاى رايج در سند
٦٩ ص
(٥٠)
نمونههاى تصحيف در متن
٧٠ ص
(٥١)
راهحل تصحيف
٧١ ص
(٥٢)
6 تحريف
٧٢ ص
(٥٣)
تعريف تحريف
٧٢ ص
(٥٤)
تحريف متن
٧٣ ص
(٥٥)
تحريف سند
٧٥ ص
(٥٦)
7 قلب
٧٥ ص
(٥٧)
تعريف قلب
٧٥ ص
(٥٨)
گونهها و نمونهها
٧٦ ص
(٥٩)
مقلوب متنى
٧٦ ص
(٦٠)
مقلوب سندى
٧٧ ص
(٦١)
راهحل تحريف و قلب
٧٨ ص
(٦٢)
چكيده
٧٩ ص
(٦٣)
پرسش و پژوهش
٨٠ ص
(٦٤)
درس پنجم درج، سقط و اضطراب
٨٢ ص
(٦٥)
8 درج
٨٢ ص
(٦٦)
تعريف درج
٨٢ ص
(٦٧)
درج در متن
٨٣ ص
(٦٨)
نمونه نادرست
٨٦ ص
(٦٩)
درج در سند
٨٧ ص
(٧٠)
درج نسخهبدل
٨٨ ص
(٧١)
9 سقط
٨٩ ص
(٧٢)
تعريف و نمونه
٨٩ ص
(٧٣)
10 اضطراب
٩٠ ص
(٧٤)
تعريف اضطراب
٩٠ ص
(٧٥)
اضطراب متن
٩٢ ص
(٧٦)
نمونه اعتقادى
٩٢ ص
(٧٧)
نمونه فقهى
٩٣ ص
(٧٨)
اضطراب سند
٩٤ ص
(٧٩)
راهحل كلى
٩٥ ص
(٨٠)
چكيده
٩٧ ص
(٨١)
پرسش و پژوهش
٩٧ ص
(٨٢)
درس ششم تقطيع، اختصار
٩٩ ص
(٨٣)
11 تقطيع
٩٩ ص
(٨٤)
تعريف تقطيع
٩٩ ص
(٨٥)
زمينه تقطيع
١٠٠ ص
(٨٦)
جواز تقطيع و شرط آن
١٠١ ص
(٨٧)
تقطيع ناخواسته
١٠٢ ص
(٨٨)
زيانهاى تقطيع نادرست
١٠٣ ص
(٨٩)
فهم نادرست
١٠٣ ص
(٩٠)
انكار حديث
١٠٤ ص
(٩١)
نمونه
١٠٤ ص
(٩٢)
نقلهاى كاملتر
١٠٥ ص
(٩٣)
راه حل
١٠٦ ص
(٩٤)
12 اختصار
١٠٧ ص
(٩٥)
تعريف و راه حل
١٠٧ ص
(٩٦)
نمونهها
١٠٧ ص
(٩٧)
كفاره روزه
١٠٧ ص
(٩٨)
متعه
١٠٨ ص
(٩٩)
قضاى نماز بيمار
١٠٩ ص
(١٠٠)
بوى خوش براى محرم
١١٠ ص
(١٠١)
چكيده
١١١ ص
(١٠٢)
پرسش و پژوهش
١١٢ ص
(١٠٣)
درس هفتم نقل معنا، آهنگ سخن
١١٣ ص
(١٠٤)
13 نقل معنا
١١٣ ص
(١٠٥)
مفهوم و جواز نقل معنا
١١٣ ص
(١٠٦)
نتيجه نقل معنا
١١٥ ص
(١٠٧)
گستره نقل معنا
١١٧ ص
(١٠٨)
آسيبهاى محتمل
١٢٠ ص
(١٠٩)
آسيبهاى پيش آمده
١٢١ ص
(١١٠)
14 آهنگ سخن
١٢٤ ص
(١١١)
زمينه آسيب
١٢٤ ص
(١١٢)
نمونهها
١٢٧ ص
(١١٣)
چكيده
١٣٠ ص
(١١٤)
پرسش و پژوهش
١٣١ ص
(١١٥)
درس هشتم وضع و دس حديث
١٣٢ ص
(١١٦)
15 حديثسازى
١٣٢ ص
(١١٧)
معناى وضع
١٣٢ ص
(١١٨)
شيوههاى وضع
١٣٣ ص
(١١٩)
وضع جزئى
١٣٤ ص
(١٢٠)
وضع كامل
١٣٤ ص
(١٢١)
وضع مجموعى
١٣٦ ص
(١٢٢)
دس و تخليط
١٣٨ ص
(١٢٣)
آسيبهاى ناشى از وضع
١٤٠ ص
(١٢٤)
آسيبهاى بيرونى
١٤٠ ص
(١٢٥)
آسيبهاى درونى
١٤٢ ص
(١٢٦)
راه رويارويى
١٤٣ ص
(١٢٧)
چكيده
١٤٥ ص
(١٢٨)
پرسش و پژوهش
١٤٦ ص
(١٢٩)
درس نهم آسيب سندى
١٤٧ ص
(١٣٠)
16 آسيبهاى سند
١٤٧ ص
(١٣١)
سستى حلقههاى سند
١٤٨ ص
(١٣٢)
گسست حلقههاى سند
١٤٩ ص
(١٣٣)
راه حل رجالى
١٥٣ ص
(١٣٤)
راه حل فقه الحديثى
١٥٤ ص
(١٣٥)
چكيده
١٥٧ ص
(١٣٦)
پرسش و پژوهش
١٥٨ ص
(١٣٧)
درآمد
١٦١ ص
(١٣٨)
فصل اول آسيبهاى روش پژوهش
١٦٢ ص
(١٣٩)
درس دهم تتبع ناقص، برخورد گزينشى
١٦٢ ص
(١٤٠)
17 تتبع ناقص
١٦٢ ص
(١٤١)
تعريف
١٦٢ ص
(١٤٢)
نمونه
١٦٣ ص
(١٤٣)
توجه به رفتار و سيره
١٦٧ ص
(١٤٤)
راهحل آسيب
١٧٠ ص
(١٤٥)
18 برخورد گزينشى
١٧٠ ص
(١٤٦)
مفهوم وزمينه
١٧٠ ص
(١٤٧)
زمينه اول احاديث ضعيفالسند
١٧١ ص
(١٤٨)
زمينه دوم احاديث متعارض
١٧٣ ص
(١٤٩)
زمينه سوم احاديث ديگر فرقهها
١٧٤ ص
(١٥٠)
چكيده
١٧٥ ص
(١٥١)
پرسش و پژوهش
١٧٦ ص
(١٥٢)
درس يازدهم چند معنايى
١٧٧ ص
(١٥٣)
19 چند معنايى
١٧٧ ص
(١٥٤)
چند معنايى ماده
١٧٨ ص
(١٥٥)
اشتراك در هيئت
١٧٩ ص
(١٥٦)
نمونهها
١٨٠ ص
(١٥٧)
زور
١٨٠ ص
(١٥٨)
حسنان
١٨٠ ص
(١٥٩)
مرتاب
١٨٢ ص
(١٦٠)
قال
١٨٣ ص
(١٦١)
همراهى حروف
١٨٤ ص
(١٦٢)
نمونهها
١٨٥ ص
(١٦٣)
عدل
١٨٥ ص
(١٦٤)
عقل
١٨٦ ص
(١٦٥)
ابواب مزيد فيه
١٨٨ ص
(١٦٦)
راهحل آسيب
١٨٨ ص
(١٦٧)
چكيده
١٨٨ ص
(١٦٨)
پرسش و پژوهش
١٨٩ ص
(١٦٩)
درس دوازدهم فارسىزدگى، خلط لغت و اصطلاح
١٩٠ ص
(١٧٠)
20 فارسىزدگى
١٩٠ ص
(١٧١)
نمونهها
١٩١ ص
(١٧٢)
قهرمانه
١٩١ ص
(١٧٣)
يسود
١٩٣ ص
(١٧٤)
اللبان
١٩٣ ص
(١٧٥)
احتمال
١٩٥ ص
(١٧٦)
اجتهاد
١٩٥ ص
(١٧٧)
چندمعنايى و فارسىزدگى
١٩٦ ص
(١٧٨)
نمونهها
١٩٦ ص
(١٧٩)
فلج
١٩٦ ص
(١٨٠)
نسل
١٩٧ ص
(١٨١)
خمره
١٩٨ ص
(١٨٢)
21 خلط لغت و اصطلاح
١٩٩ ص
(١٨٣)
نشاندن معناى اصطلاحى به جاى معناى لغوى
٢٠٠ ص
(١٨٤)
نكته حقيقت شرعيه
٢٠٢ ص
(١٨٥)
نشاندن معناى لغوى به جاى معناى اصطلاحى
٢٠٤ ص
(١٨٦)
راهحل آسيب
٢٠٧ ص
(١٨٧)
چكيده
٢٠٨ ص
(١٨٨)
پرسش و پژوهش
٢٠٩ ص
(١٨٩)
درس سيزدهم دگرگونى زبان، بيان مجازى
٢١٠ ص
(١٩٠)
22 تحول زبان
٢١٠ ص
(١٩١)
تغيير معناى واژه
٢١٠ ص
(١٩٢)
نمونهها
٢١١ ص
(١٩٣)
تغيير بار ارزشى
٢١٣ ص
(١٩٤)
نمونه
٢١٤ ص
(١٩٥)
راهحل آسيب
٢١٧ ص
(١٩٦)
23 بيان مجازى
٢١٨ ص
(١٩٧)
دليل كاربرد مجاز
٢١٩ ص
(١٩٨)
نمونه
٢٢٠ ص
(١٩٩)
تصوير خيالى
٢٢٢ ص
(٢٠٠)
راهحل آسيب
٢٢٣ ص
(٢٠١)
چكيده
٢٢٣ ص
(٢٠٢)
پرسش و پژوهش
٢٢٤ ص
(٢٠٣)
درس چهاردهم خلط تطبيق با تفسير، جمود و تعدى
٢٢٥ ص
(٢٠٤)
24 خلط«جرى و تطبيق» با«تفسير»
٢٢٥ ص
(٢٠٥)
مفهوم و زمينه
٢٢٥ ص
(٢٠٦)
نمونه نعمت جاويد
٢٢٨ ص
(٢٠٧)
براى مطالعه بيشتر
٢٣٠ ص
(٢٠٨)
25 جمود
٢٣١ ص
(٢٠٩)
مفهوم و زمينه
٢٣١ ص
(٢١٠)
نمونهها
٢٣٢ ص
(٢١١)
26 تعدى
٢٣٦ ص
(٢١٢)
مفهوم تعدى
٢٣٦ ص
(٢١٣)
نمونهها
٢٣٦ ص
(٢١٤)
چكيده
٢٣٨ ص
(٢١٥)
پرسش و پژوهش
٢٤٠ ص
(٢١٦)
فصل دوم آسيبهاى پژوهشگر
٢٤١ ص
(٢١٧)
درس پانزدهم دخالت خواستهها و دانستهها
٢٤١ ص
(٢١٨)
27 اثرپذيرى از خواستهها
٢٤١ ص
(٢١٩)
مفهوم و زمينه
٢٤١ ص
(٢٢٠)
نمونهها
٢٤٣ ص
(٢٢١)
اندازه اثرگذارى تمايلات
٢٤٦ ص
(٢٢٢)
راهحل آسيب
٢٤٧ ص
(٢٢٣)
28 دخالت دانستههاى پيشين
٢٤٩ ص
(٢٢٤)
مفهوم و زمينه
٢٤٩ ص
(٢٢٥)
نمونه
٢٥١ ص
(٢٢٦)
پيشفرضهاى مقبول
٢٥٣ ص
(٢٢٧)
راهحل آسيب
٢٥٦ ص
(٢٢٨)
چكيده
٢٥٧ ص
(٢٢٩)
پرسش و پژوهش
٢٥٧ ص
(٢٣٠)
درس شانزدهم سادهانگارى، اخبارىگرى
٢٥٩ ص
(٢٣١)
29 سادهانگارى
٢٥٩ ص
(٢٣٢)
مفهوم و زمينه
٢٥٩ ص
(٢٣٣)
وجود احاديث مشكل
٢٦٠ ص
(٢٣٤)
سخنان بزرگان
٢٦١ ص
(٢٣٥)
لايههاى معنايى
٢٦٣ ص
(٢٣٦)
نمونهها
٢٦٣ ص
(٢٣٧)
ضرب قرآن به قرآن
٢٦٣ ص
(٢٣٨)
نفاق
٢٦٩ ص
(٢٣٩)
30 اخبارىگرى
٢٧١ ص
(٢٤٠)
مفهوم و زمينه
٢٧١ ص
(٢٤١)
نمونهها
٢٧٤ ص
(٢٤٢)
تحريف قرآن!
٢٧٤ ص
(٢٤٣)
سهوالنبى!
٢٧٦ ص
(٢٤٤)
مطلاق بودن امام حسن!
٢٨٠ ص
(٢٤٥)
چكيده
٢٨١ ص
(٢٤٦)
پرسش و پژوهش
٢٨٢ ص
(٢٤٧)
درس هفدهم آسيبشناسى نقد حديث
٢٨٣ ص
(٢٤٨)
زمينههاى آسيب
٢٨٣ ص
(٢٤٩)
فهم ناتمام
٢٨٤ ص
(٢٥٠)
نمونهها
٢٨٥ ص
(٢٥١)
شتابزدگى
٢٩٠ ص
(٢٥٢)
نمونهها
٢٩٠ ص
(٢٥٣)
تمايلات پژوهشگر
٢٩٢ ص
(٢٥٤)
نمونهها
٢٩٤ ص
(٢٥٥)
چكيده
٢٩٧ ص
(٢٥٦)
پرسش و پژوهش
٢٩٨ ص
(٢٥٧)
كتابنامه
٢٩٩ ص
 
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص

آسيب شناخت حديث - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٢٠ - آسيبهاى محتمل

وعوراتِهم» در كافى است. [١] احاديث يكم، سوم، ششم و هفتم اين باب، هم مضمون اند و تنها تفاوت‌هاى اندكى با هم دارند و در معناى اصلى و مشترک، يعنى نهى از عيب‌جويى و پيگيرى عيوب مؤمنان، اختلافى ندارند.

آسيب‌هاي محتمل

بر پايه بحث پيشين، روش نقل معنا، زمينه دو آسيب را فراهم کرده است: يکي اصرار بيهوده بر برخي الفاظ، و ديگري محروميت از عبارات غير مشترک احاديث هم‌خانواده. آسيب نخست، بر اثر غفلت از رواج اين روش، پديد مي‌آيد. اگر حديث‌پژوهي بدون مراجعه به نقل‌هاي ديگر و هم‌مضمون، بر الفاظ و عبارت‌هاي برخي گزارش‌هاي نه چندان دقيق اصرار ورزد و کوهي از نتيجه‌ها را بر يک ضمير و يا تقدّم و تأخّري کوچک بار کند، با پيدا شدن نخستين متن مشابه، پايه استدلالش فرو مي‌ريزد و روند استدلال و استنتاج را بايد از نو بپيمايد. آسيب احتمالي دوم نيز نتيجه بي‌اعتمادي افراطي به متون حديثي است؛ يعني گمان کنيم که چون روش نقل معنا، بر حجّيت متون و الفاظ حديث تأثير مي‌نهد، پس تنها بخش مشترک و تکرارشده احاديث مشابه را مي‌توانيم بپذيريم. در اين صورت، بايد بخش‌هاي غير مشترک و پاره‌هاي متعدّدي از هر حديث را ناديده بگيريم


[١] مانند آنچه ابو طفيل از امام باقر عليه السلام نقل کرده است که فرمود: قال رسول الله لأمير المؤمنين عليه السلام: اكتب ما أملي عليك. قال علي عليه السلام: «يا نبي الله! وتخاف النسيان؟». قال: «لست أخاف عليك النسيان وقد دعوتُ اللهَ لك أن يحفظك فلا ينساك، لكن اكتب لشركائك»؛ بصائر الدرجات، ص ١٨٧، ح ٢٢.[٢] ر.ک: مستدرک الوسائل، ج ١٧، ص ٢٩٣ ـ ٢٩٤؛ تدوين السنة الشريفة؛ محمد رضا حسيني جلالي، مجلّه علوم حديث، شماره ٣ ـ ١، «کتابت و تدوين حديث»، محمد علي مهدوي راد.[٣] براي نمونه، أبو الوضّاح از پدرش چنين نقل کرده است که گروهي شيعه، از ياران خاصّ امام کاظم عليه السلام بودند که هر گاه نزد ايشان حاضر مي‌شدند، الواح نازکي را از جنس آبنوس (درختى بلند با پوست سياه و سنگين) همراه با قلم، زير لباس خود داشتند و هر گاه آن امام مطلبي را مي‌فرمود يا در باره حادثه‌اي نظر مي‌داد، هر آنچه از ايشان مي‌شنيدند، همان‌گونه مي‌نوشتند؛ مستدرک الوسائل، حسين نوري، ج ١٧، ص ٢٩٣، ح ٢١٣٨٢، عن مهج الدعوات؛ همچنين، کشّي در باره زراره چنين نقل کرده است: «... دخل زرارة على أبي عبد الله عليه السلام قال: إنكم قلتم لنا في الظهر والعصر على ذراع وذراعين، ثم قلتم أبردوا بها في الصيف، فكيف الإبراد بها؟ وفتح ألواحه ليكتب ما يقول، فلم يجبه أبو عبد الله عليه السلام بشيء، فأطبق ألواحه فقال: انما علينا أن نسألكم وأنتم أعلم بما عليكم. وخرج ودخل أبو بصير على أبي عبد الله عليه السلام فقال إن زرارة سألني عن شيء فلم أجبه وقد ضقت فاذهب أنت رسولي إليه، فقل صل الظهر في الصيف إذا كان ظلك مثلك والعصر إذا كان ضلّك مثليك، وكان زرارة هكذا يصلي في الصيف، ولم أسمع أحدا من أصحابنا يفعل ذلك غيره وغير ابن بكير»؛ اختيار معرفة الرجال، ج ١، ص ٣٥٥، شماره ٢٢٦.[٤] دلائل الإمامة، محمد بن جرير الطبري (الشيعي)، ص ٥٥: «قال: قلت: جعلت فداك، أخبرني بعددهم وبلدانهم ومواضعهم، فذاك يقتضى من أسمائهم؟ قال: فقال عليه السلام: إذ كان يوم الجمعة بعد الصلاة فائتني. قال: فلما كان يوم الجمعة أتيته، فقال: يا أبا بصير، أتيتنا لما سألتنا عنه؟ قلت: نعم، جعلت فداك. قال عليه السلام: إنك لا تحفظ، فأين صاحبك الذي يكتب لك؟ قلت: أظن شغله شاغل وكرهت أن أتأخر عن وقت حاجتي، فقال عليه السلاملرجل في مجلسه: اكتب له».[٥] ر.ک: سخن شهيد ثاني: «الروايةُ المنقولةُ في المُصنَّفاتِ لا تُغَيرُ أصلاً وإنْ كان بِمعناه»؛ الرعاية في علم الدراية، ص ٣١٥ و سخن علامه مامقاني: «لا كلامَ ظاهراً في عدمِ جوازِ نقلِ الأحاديثِ الواردةِ في الأدعيةِ والأذكارِ والأورادِ بِالمَعنَى، ولا تَغييرِها بِزيادةٍ ولا نقصانٍ»؛ مقباس الهداية، ج ٣، ص ٢٥٠.[٦] مانند سخن امام علي عليه السلام: مِن حِكمتِه (أي المرءِ المؤمنِ) علمُه بِنفسِه؛ از حکيم بودن انسان، خودشناسي او است، (بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ٨١) با دو نقل ديگر: (مِن حكمته معرفتُه بِذاته)؛ از حکيم بودن انسان خودشناسي اوست، نزهة الناظر، حلواني، ص ٤٥، و (أفضلُ الحكمةِ معرفةُ الإنسانِ نفسَه و وقوفُه عندَ قَدْرِه)؛ برترين حکمت، خودشناسي انسان و نگاه داشتن حدّ و اندازه خويش است، غرر الحكم، آمدي، ح ٣١٠٥ .[٧] غرر الحکم: حديث ٦٧٥٨.[٨] غرر الحکم: حديث ١٠٢٤١.[٩] نهج البلاغه: حکمت ٨٢.[١٠] عيون اخبار الرضا، ج ٢، ص ٤٨، ح ١٥٥.[١١] الكافي، ج ٢، ص ٣٥٤: يک. زُرَارَة عَنْ أبِى جَعْفَرٍ وَ أبِى عَبْدِ اللهَ عليه السلام قَالا: أقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ إِلَى الْكُفْرِ أنْ يُؤَاخِىَ الرَّجُلَ عَلَى الدِّينِ فَيُحْصِيَ عَلَيْهِ عَثَرَاتِهِ وَزَلّاتِهِ لِيُعَنِّفَهُ بِهَا يَوْماً مَا. دو. زُرَارَة عَنْ أبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ: إِنَّ أقْرَبَ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ إِلَى الْكُفْرِ أنْ يُؤَاخِىَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ عَلَى الدِّينِ فَيُحْصِىَ عَلَيْهِ عَثَرَاتِهِ وَزَلّاتِهِ لِيُعَنِّفَهُ بِهَا يَوْماًمَّا. سه. زُرَارَة عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ: أقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ إِلَى الْكُفْرِ أنْ يُؤَاخِىَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ عَلَى الدِّينِ فَيُحْصِيَ عَلَيْهِ زَلّاتِهِ لِيُعَيِّرَهُ بِهَا يَوْماًمّا. چهار. ابْنِ بُكَيْر عَنْ أبِي عَبْدِ اللهَ عليه السلام قَالَ: أبْعَدُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنَ اللهَ أنْ يَكُونَ الرَّجُلُ يُؤَاخِىَ الرَّجُلَ وَهُوَ يَحْفَظُ عَلَيْهِ زَلّاتِهِ لِيُعَيِّرَهُ بِهَا يَوْماًمَّا.