آسيب شناخت حديث
(١)
پرسشهاى نخستين
١٧ ص
(٢)
مفهوم و اهميت آسيبشناسى
١٨ ص
(٣)
دستهبندى آسيبها
٢١ ص
(٤)
دستهبندى نخست
٢٢ ص
(٥)
دستهبندى دوم
٢٢ ص
(٦)
دستهبندى برگزيده و توضيح آن
٢٣ ص
(٧)
ماده پژوهش/ مرحله صدور حديث
٢٤ ص
(٨)
پژوهش/ مرحله نقل حديث
٢٤ ص
(٩)
پژوهش/ روش پژوهش
٢٤ ص
(١٠)
پژوهش/ پژوهشگر
٢٥ ص
(١١)
چكيده
٢٥ ص
(١٢)
پرسش و پژوهش
٢٦ ص
(١٣)
درآمد
٢٩ ص
(١٤)
فصل اول آسيبهاى مرحله صدور حديث
٣١ ص
(١٥)
درس دوم بيان تدريجى، نسخ
٣١ ص
(١٦)
1 بيان تدريجى
٣١ ص
(١٧)
مفهوم و زمينه
٣١ ص
(١٨)
نمونه
٣٤ ص
(١٩)
راه حل آسيب
٣٧ ص
(٢٠)
2 نسخ
٣٧ ص
(٢١)
مفهوم و زمينه
٣٧ ص
(٢٢)
دليل وجود نسخ
٣٨ ص
(٢٣)
آسيب نسخ و راه حل آن
٤١ ص
(٢٤)
نمونه
٤٢ ص
(٢٥)
چكيده
٤٣ ص
(٢٦)
پرسش و پژوهش
٤٤ ص
(٢٧)
درس سوم تقيه، توريه
٤٥ ص
(٢٨)
3 تقيه
٤٥ ص
(٢٩)
مفهوم و زمينه
٤٥ ص
(٣٠)
مرزهاى تقيه
٤٧ ص
(٣١)
گستره وقوع تقيه
٤٩ ص
(٣٢)
آثار تقيه
٥٠ ص
(٣٣)
نمونهها
٥٢ ص
(٣٤)
نمونه فقهى
٥٢ ص
(٣٥)
نمونه سياسى
٥٧ ص
(٣٦)
كشف روايات تقيهاى
٥٨ ص
(٣٧)
4 توريه
٦٠ ص
(٣٨)
مفهوم توريه
٦٠ ص
(٣٩)
نمونه
٦٣ ص
(٤٠)
چكيده
٦٤ ص
(٤١)
پرسش و پژوهش
٦٥ ص
(٤٢)
فصل دوم آسيبهاى مرحله نقل حديث
٦٦ ص
(٤٣)
درس چهارم تصحيف، تحريف و قلب
٦٦ ص
(٤٤)
5 تصحيف
٦٦ ص
(٤٥)
تعريف تصحيف
٦٦ ص
(٤٦)
گونههاى تصحيف
٦٧ ص
(٤٧)
تصحيف ديدارى
٦٨ ص
(٤٨)
تصحيف شنيدارى
٦٩ ص
(٤٩)
تصحيفهاى رايج در سند
٦٩ ص
(٥٠)
نمونههاى تصحيف در متن
٧٠ ص
(٥١)
راهحل تصحيف
٧١ ص
(٥٢)
6 تحريف
٧٢ ص
(٥٣)
تعريف تحريف
٧٢ ص
(٥٤)
تحريف متن
٧٣ ص
(٥٥)
تحريف سند
٧٥ ص
(٥٦)
7 قلب
٧٥ ص
(٥٧)
تعريف قلب
٧٥ ص
(٥٨)
گونهها و نمونهها
٧٦ ص
(٥٩)
مقلوب متنى
٧٦ ص
(٦٠)
مقلوب سندى
٧٧ ص
(٦١)
راهحل تحريف و قلب
٧٨ ص
(٦٢)
چكيده
٧٩ ص
(٦٣)
پرسش و پژوهش
٨٠ ص
(٦٤)
درس پنجم درج، سقط و اضطراب
٨٢ ص
(٦٥)
8 درج
٨٢ ص
(٦٦)
تعريف درج
٨٢ ص
(٦٧)
درج در متن
٨٣ ص
(٦٨)
نمونه نادرست
٨٦ ص
(٦٩)
درج در سند
٨٧ ص
(٧٠)
درج نسخهبدل
٨٨ ص
(٧١)
9 سقط
٨٩ ص
(٧٢)
تعريف و نمونه
٨٩ ص
(٧٣)
10 اضطراب
٩٠ ص
(٧٤)
تعريف اضطراب
٩٠ ص
(٧٥)
اضطراب متن
٩٢ ص
(٧٦)
نمونه اعتقادى
٩٢ ص
(٧٧)
نمونه فقهى
٩٣ ص
(٧٨)
اضطراب سند
٩٤ ص
(٧٩)
راهحل كلى
٩٥ ص
(٨٠)
چكيده
٩٧ ص
(٨١)
پرسش و پژوهش
٩٧ ص
(٨٢)
درس ششم تقطيع، اختصار
٩٩ ص
(٨٣)
11 تقطيع
٩٩ ص
(٨٤)
تعريف تقطيع
٩٩ ص
(٨٥)
زمينه تقطيع
١٠٠ ص
(٨٦)
جواز تقطيع و شرط آن
١٠١ ص
(٨٧)
تقطيع ناخواسته
١٠٢ ص
(٨٨)
زيانهاى تقطيع نادرست
١٠٣ ص
(٨٩)
فهم نادرست
١٠٣ ص
(٩٠)
انكار حديث
١٠٤ ص
(٩١)
نمونه
١٠٤ ص
(٩٢)
نقلهاى كاملتر
١٠٥ ص
(٩٣)
راه حل
١٠٦ ص
(٩٤)
12 اختصار
١٠٧ ص
(٩٥)
تعريف و راه حل
١٠٧ ص
(٩٦)
نمونهها
١٠٧ ص
(٩٧)
كفاره روزه
١٠٧ ص
(٩٨)
متعه
١٠٨ ص
(٩٩)
قضاى نماز بيمار
١٠٩ ص
(١٠٠)
بوى خوش براى محرم
١١٠ ص
(١٠١)
چكيده
١١١ ص
(١٠٢)
پرسش و پژوهش
١١٢ ص
(١٠٣)
درس هفتم نقل معنا، آهنگ سخن
١١٣ ص
(١٠٤)
13 نقل معنا
١١٣ ص
(١٠٥)
مفهوم و جواز نقل معنا
١١٣ ص
(١٠٦)
نتيجه نقل معنا
١١٥ ص
(١٠٧)
گستره نقل معنا
١١٧ ص
(١٠٨)
آسيبهاى محتمل
١٢٠ ص
(١٠٩)
آسيبهاى پيش آمده
١٢١ ص
(١١٠)
14 آهنگ سخن
١٢٤ ص
(١١١)
زمينه آسيب
١٢٤ ص
(١١٢)
نمونهها
١٢٧ ص
(١١٣)
چكيده
١٣٠ ص
(١١٤)
پرسش و پژوهش
١٣١ ص
(١١٥)
درس هشتم وضع و دس حديث
١٣٢ ص
(١١٦)
15 حديثسازى
١٣٢ ص
(١١٧)
معناى وضع
١٣٢ ص
(١١٨)
شيوههاى وضع
١٣٣ ص
(١١٩)
وضع جزئى
١٣٤ ص
(١٢٠)
وضع كامل
١٣٤ ص
(١٢١)
وضع مجموعى
١٣٦ ص
(١٢٢)
دس و تخليط
١٣٨ ص
(١٢٣)
آسيبهاى ناشى از وضع
١٤٠ ص
(١٢٤)
آسيبهاى بيرونى
١٤٠ ص
(١٢٥)
آسيبهاى درونى
١٤٢ ص
(١٢٦)
راه رويارويى
١٤٣ ص
(١٢٧)
چكيده
١٤٥ ص
(١٢٨)
پرسش و پژوهش
١٤٦ ص
(١٢٩)
درس نهم آسيب سندى
١٤٧ ص
(١٣٠)
16 آسيبهاى سند
١٤٧ ص
(١٣١)
سستى حلقههاى سند
١٤٨ ص
(١٣٢)
گسست حلقههاى سند
١٤٩ ص
(١٣٣)
راه حل رجالى
١٥٣ ص
(١٣٤)
راه حل فقه الحديثى
١٥٤ ص
(١٣٥)
چكيده
١٥٧ ص
(١٣٦)
پرسش و پژوهش
١٥٨ ص
(١٣٧)
درآمد
١٦١ ص
(١٣٨)
فصل اول آسيبهاى روش پژوهش
١٦٢ ص
(١٣٩)
درس دهم تتبع ناقص، برخورد گزينشى
١٦٢ ص
(١٤٠)
17 تتبع ناقص
١٦٢ ص
(١٤١)
تعريف
١٦٢ ص
(١٤٢)
نمونه
١٦٣ ص
(١٤٣)
توجه به رفتار و سيره
١٦٧ ص
(١٤٤)
راهحل آسيب
١٧٠ ص
(١٤٥)
18 برخورد گزينشى
١٧٠ ص
(١٤٦)
مفهوم وزمينه
١٧٠ ص
(١٤٧)
زمينه اول احاديث ضعيفالسند
١٧١ ص
(١٤٨)
زمينه دوم احاديث متعارض
١٧٣ ص
(١٤٩)
زمينه سوم احاديث ديگر فرقهها
١٧٤ ص
(١٥٠)
چكيده
١٧٥ ص
(١٥١)
پرسش و پژوهش
١٧٦ ص
(١٥٢)
درس يازدهم چند معنايى
١٧٧ ص
(١٥٣)
19 چند معنايى
١٧٧ ص
(١٥٤)
چند معنايى ماده
١٧٨ ص
(١٥٥)
اشتراك در هيئت
١٧٩ ص
(١٥٦)
نمونهها
١٨٠ ص
(١٥٧)
زور
١٨٠ ص
(١٥٨)
حسنان
١٨٠ ص
(١٥٩)
مرتاب
١٨٢ ص
(١٦٠)
قال
١٨٣ ص
(١٦١)
همراهى حروف
١٨٤ ص
(١٦٢)
نمونهها
١٨٥ ص
(١٦٣)
عدل
١٨٥ ص
(١٦٤)
عقل
١٨٦ ص
(١٦٥)
ابواب مزيد فيه
١٨٨ ص
(١٦٦)
راهحل آسيب
١٨٨ ص
(١٦٧)
چكيده
١٨٨ ص
(١٦٨)
پرسش و پژوهش
١٨٩ ص
(١٦٩)
درس دوازدهم فارسىزدگى، خلط لغت و اصطلاح
١٩٠ ص
(١٧٠)
20 فارسىزدگى
١٩٠ ص
(١٧١)
نمونهها
١٩١ ص
(١٧٢)
قهرمانه
١٩١ ص
(١٧٣)
يسود
١٩٣ ص
(١٧٤)
اللبان
١٩٣ ص
(١٧٥)
احتمال
١٩٥ ص
(١٧٦)
اجتهاد
١٩٥ ص
(١٧٧)
چندمعنايى و فارسىزدگى
١٩٦ ص
(١٧٨)
نمونهها
١٩٦ ص
(١٧٩)
فلج
١٩٦ ص
(١٨٠)
نسل
١٩٧ ص
(١٨١)
خمره
١٩٨ ص
(١٨٢)
21 خلط لغت و اصطلاح
١٩٩ ص
(١٨٣)
نشاندن معناى اصطلاحى به جاى معناى لغوى
٢٠٠ ص
(١٨٤)
نكته حقيقت شرعيه
٢٠٢ ص
(١٨٥)
نشاندن معناى لغوى به جاى معناى اصطلاحى
٢٠٤ ص
(١٨٦)
راهحل آسيب
٢٠٧ ص
(١٨٧)
چكيده
٢٠٨ ص
(١٨٨)
پرسش و پژوهش
٢٠٩ ص
(١٨٩)
درس سيزدهم دگرگونى زبان، بيان مجازى
٢١٠ ص
(١٩٠)
22 تحول زبان
٢١٠ ص
(١٩١)
تغيير معناى واژه
٢١٠ ص
(١٩٢)
نمونهها
٢١١ ص
(١٩٣)
تغيير بار ارزشى
٢١٣ ص
(١٩٤)
نمونه
٢١٤ ص
(١٩٥)
راهحل آسيب
٢١٧ ص
(١٩٦)
23 بيان مجازى
٢١٨ ص
(١٩٧)
دليل كاربرد مجاز
٢١٩ ص
(١٩٨)
نمونه
٢٢٠ ص
(١٩٩)
تصوير خيالى
٢٢٢ ص
(٢٠٠)
راهحل آسيب
٢٢٣ ص
(٢٠١)
چكيده
٢٢٣ ص
(٢٠٢)
پرسش و پژوهش
٢٢٤ ص
(٢٠٣)
درس چهاردهم خلط تطبيق با تفسير، جمود و تعدى
٢٢٥ ص
(٢٠٤)
24 خلط«جرى و تطبيق» با«تفسير»
٢٢٥ ص
(٢٠٥)
مفهوم و زمينه
٢٢٥ ص
(٢٠٦)
نمونه نعمت جاويد
٢٢٨ ص
(٢٠٧)
براى مطالعه بيشتر
٢٣٠ ص
(٢٠٨)
25 جمود
٢٣١ ص
(٢٠٩)
مفهوم و زمينه
٢٣١ ص
(٢١٠)
نمونهها
٢٣٢ ص
(٢١١)
26 تعدى
٢٣٦ ص
(٢١٢)
مفهوم تعدى
٢٣٦ ص
(٢١٣)
نمونهها
٢٣٦ ص
(٢١٤)
چكيده
٢٣٨ ص
(٢١٥)
پرسش و پژوهش
٢٤٠ ص
(٢١٦)
فصل دوم آسيبهاى پژوهشگر
٢٤١ ص
(٢١٧)
درس پانزدهم دخالت خواستهها و دانستهها
٢٤١ ص
(٢١٨)
27 اثرپذيرى از خواستهها
٢٤١ ص
(٢١٩)
مفهوم و زمينه
٢٤١ ص
(٢٢٠)
نمونهها
٢٤٣ ص
(٢٢١)
اندازه اثرگذارى تمايلات
٢٤٦ ص
(٢٢٢)
راهحل آسيب
٢٤٧ ص
(٢٢٣)
28 دخالت دانستههاى پيشين
٢٤٩ ص
(٢٢٤)
مفهوم و زمينه
٢٤٩ ص
(٢٢٥)
نمونه
٢٥١ ص
(٢٢٦)
پيشفرضهاى مقبول
٢٥٣ ص
(٢٢٧)
راهحل آسيب
٢٥٦ ص
(٢٢٨)
چكيده
٢٥٧ ص
(٢٢٩)
پرسش و پژوهش
٢٥٧ ص
(٢٣٠)
درس شانزدهم سادهانگارى، اخبارىگرى
٢٥٩ ص
(٢٣١)
29 سادهانگارى
٢٥٩ ص
(٢٣٢)
مفهوم و زمينه
٢٥٩ ص
(٢٣٣)
وجود احاديث مشكل
٢٦٠ ص
(٢٣٤)
سخنان بزرگان
٢٦١ ص
(٢٣٥)
لايههاى معنايى
٢٦٣ ص
(٢٣٦)
نمونهها
٢٦٣ ص
(٢٣٧)
ضرب قرآن به قرآن
٢٦٣ ص
(٢٣٨)
نفاق
٢٦٩ ص
(٢٣٩)
30 اخبارىگرى
٢٧١ ص
(٢٤٠)
مفهوم و زمينه
٢٧١ ص
(٢٤١)
نمونهها
٢٧٤ ص
(٢٤٢)
تحريف قرآن!
٢٧٤ ص
(٢٤٣)
سهوالنبى!
٢٧٦ ص
(٢٤٤)
مطلاق بودن امام حسن!
٢٨٠ ص
(٢٤٥)
چكيده
٢٨١ ص
(٢٤٦)
پرسش و پژوهش
٢٨٢ ص
(٢٤٧)
درس هفدهم آسيبشناسى نقد حديث
٢٨٣ ص
(٢٤٨)
زمينههاى آسيب
٢٨٣ ص
(٢٤٩)
فهم ناتمام
٢٨٤ ص
(٢٥٠)
نمونهها
٢٨٥ ص
(٢٥١)
شتابزدگى
٢٩٠ ص
(٢٥٢)
نمونهها
٢٩٠ ص
(٢٥٣)
تمايلات پژوهشگر
٢٩٢ ص
(٢٥٤)
نمونهها
٢٩٤ ص
(٢٥٥)
چكيده
٢٩٧ ص
(٢٥٦)
پرسش و پژوهش
٢٩٨ ص
(٢٥٧)
كتابنامه
٢٩٩ ص
 
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص

آسيب شناخت حديث - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ٢٨٥ - نمونهها

و بدين‌گونه سنّت «ردّ العلم» به جاى «ردّ حديث» شکل گرفته است. [١]

نمونه‌ها

نمونه‌هاي اين‌گونه نقد و ردّ نادرست در برخي احاديث اعتقادي مشاهده مي‌شود، به ويژه احاديثي که از استعاره و کنايه‌ سود جسته‌اند. اين احاديث به دليل مضمون سنگين و گاه پيچيدگي‌هاي لفظي نيازمند دقت بيشتري هستند و فهم آنها براي همگان ميسر نيست. در اينجا برخي از اين احاديث را که بسياري از محدثان آنها را نقل کرده و حتي باور دارند، مي‌آوريم و تفسير و توضيح آنها را به بحث مشکل الحديث وا مي‌نهيم. احاديثي مانند اين حديث قدسي: مَا تَرَدَّدْتُ فِي شَيْ ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَلى [قَبْضِ رُوحِ عَبدي] المُؤمنِ لأنّنِي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَهُوَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ، وَلَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الأرْضِ إلا مُؤمنٌ واحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِه عَنْ جَميعِ خَلْقي، وَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَايَحْتاجُ فيه إِلَى أَحَدٍ. [٢] من در هيچ يک از کارهايم به اندازه قبض روح بنده مؤمنم ترديد نکرده‌ام؛ زيرا من دوستدار ديدارش هستم و او مرگ را دوست ندارد، پس آن را از او دور مي‌کنم و اگر در همه زمين، تنها يک مؤمن بود، به جاي همه آفريده‌هايم به او بسنده مي‌کردم و از ايمانش، مونسي برايش قرار مي‌دادم که به کس ديگري محتاج نشود.


[١] ر.ک: بحار الأنوار، ج ٢، ص ١٨٢، باب «إنّ حديثهم صعب مستصعب».[٢] براي بي اعتبار بودن احاديث مخالف با محسوسات مي‌توان به اين حديث استناد نمود: سفيان بن السيط قال: قلت لأبي عبد الله عليه السلام: جعلت فداك انَّ الرَّجل ليأتينا من قبلك فيخبرنا عنك بالعظيم من الأمر فيضيق بذلك صدورنا حتّى نكذبه. قال: فقال أبو عبد الله عليه السلام: أليس عنّي يحدِّثكم؟ قال: قلت: بلى. قال: فيقول للّيل انّه نهار وللنّهار انّه ليل؟ قال: فقلت له: لا. قال: فقال: ردّه إلينا، فإنّك ان كذبت فإنّما تكذبنا؛ بصائر الدرجات، ص ٥٥٧، ح ٣؛ علامه مجلسي در شرح اين حديث سخناني دارد، (بحار الأنوار، ج ٢، ص١٨٧)؛ گفتني است احاديث مخالف قرآن و عقل نيز اعتبار ندارند، اگرچه اين مخالفت بايد احراز شود. ما در کتاب وضع و نقد حديث به اين نکته پرداخته‌ايم.[٣] او فرزند محمد طيار از متکلمان بزرگ شيعه است؛ معجم رجال الحديث، ج ٦، ص ٢٧٨، ش ٤٠٦٢.[٤] ١ . الکافي، ج ١، ص ٥٠، ح ١٠.[٥] احاديث گوناگون ديگري در تشويق به ردّ العلم به جاي انکار حديث داريم مانند: قال أبوجعفر عليه السلام: ان حديثنا صعب مستصعب لا يؤمن به الا ملك مقرب أو نبي مرسل أو عبد امتحن الله قلبه للايمان فما عرفت قلوبكم فخذوه وما أنكرت فردوه إلينا؛ عدة محدثين، الأصول الستة عشر، ص ٦١. و عمرو بن شمر عن أبي جعفر عليه السلام قال: إنَّ حديثنا صعب مستصعب أجرد ذكوان وعر شريف كريم فإذا سمعتم منه شيئا ولانت له قلوبكم فاحتملوه واحمدوا الله عليه وان لم تحتملوه ولم تطيقوه فردّوه إلى الامام العالم من آل محمد صلي الله عليه و آله فإنّما الشَّقي الهالك الَّذي يقول: والله ما كان هذا؛ ثمَّ قال: يا جابر، إنَّ الإنكار هو الكفر بالله العظيم؛ بصائر الدرجات، ص ٤٢، ح ٩.[٦] كتاب المؤمن، الحسين بن سعيد، ص ٣٦؛ المحاسن، ج ١، ص ١٥٩؛ الکافي، ج ٢، ص ١٦٠، ح ٦. براي آگاهي از معناي ژرف حديث، ر.ک: شرح ملا صالح بر کافي، ج ٩، ص ١٩٣؛ القواعد والفوائد، شهيد ثاني، ج ٢، ص ١٨١.[٧] صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص ٢٨١ .[٨] ر.ک: من لايحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣، ح ٤٩٦٨ .[٩] ر.ک: امالى مفيد، ص ١٨٨؛ نهج البلاغه، حکمت ٢٢٤؛ جامع الأخبار، شعيري، ص ١٥٦؛ ارشاد القلوب، ديلمي، ص ١٩٤؛ بحار الأنوار، ج ٧٣، ص ٣٦٠ .[١٠] ر.ک: دفاع از حديث (٥)، مهدي حسينيان قمي، مجله علوم حديث، شماره ٦، ص ١٤٩.[١١] و به ستمکاران دل مبنديد و اتکا نکنيد که آتش [خشم خدا] به شما مي‌رسد؛ هود/ ١١٣.[١٢] المکاسب المحرمه، شيخ انصاري، ج ٢، ص ٥١، وسائل الشيعة، ج ١١، ص ٢٢٦ و نيز براى يافتن احاديث مشابه ديگر، ر.ک: ميزان الحکمه: باب «الدنيا، التعظيم لصاحب الدنيا».[١٣] قال الدارقطني: كتاب العقل وضعه أربعة: أولهم: ميسرة بن عبد ربه، ثم سرقه منه داود بن المحبر فركبه بأسانيد غير أسانيد ميسرة، فسرقه عبد العزيز ابن أبي رجاء فركبه بأسانيدف أخر؛ ثم سرقه سليمان بن عيسى السجزي، فأتى بأسانيد أخر؛ قال المصنف: قلت وقد رويت في العقول أحاديث كثيرة ليس فيها شئ يثبت؛ ابن الجوزي، الموضوعات، ج ١، ص ١٧٦ و ر.ک: ابن‌حجر، لسان الميزان، ج ٦، ص ١٤٠.[١٤] الكافي، ج ١، ص١٠؛، المحاسن، ج ١، ص ١٩٢، ح ٤.[١٥] ر.ک: شروح اين بزرگان بر کافي.[١٦] خداوند شرک به خود را نمي‌آمرزد و کمتر از آن را براي هر کس که بخواهد مي‌آمرزد و هر کس که به خدا شرک آورد، گناهي بزرگ را به خدا بربسته است؛ نساء/ ٤٨.[١٧] الفقيه، ج ٢، ص ٤٤٥، ح ٤٥٤٤.[١٨] همان.[١٩] الکافي، ج ٥، ص ١١٥، ح ٧.