مرزهاى توحيد و شرك در قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١١ - پرسش و پاسخ

٢ .«قال رسول اللّه (صلى الله عليه وآله وسلم):«ثلاثة حق على اللّه عونهم: الغازى فى سبيل اللّه، و المكاتب الذى يريد الاداء، و الناكح الذى يريد التعفف»[١]

«يارى سه گروه بر عهده خداوند است: مجاهدى كه در راه خدا مى جنگد; برده اى كه در ازاء پرداخت پولى به دنبال آزاد سازى خويش است و كسى كه براى عفيف ماندن، ازدواج كند».

٣ . «أتدرى ما حقّ العباد على اللّه؟».[٢]

« آيا مى دانى حق بندگان بر خداوند چيست؟».

البته پرواضح است كه هيچ بنده اى از پيش خود، حتى اگر قرنهاى متمادى به عبادت خدا بپردازد، بر خداوند حقى ندارد. چرا كه تمام حول و قوه او و نعمتى كه به او داده شده است از خداوند است. او از پيش خود چيزى در راه خدانمى پردازد تا در مقابل، مستحق ثواب و پاداش باشد.

پس معناى حق بنده بر خداوند چيست؟

منظور از حقّ بندگان خدا، درادعيه و احاديثى كه گذشت، مقام و منزلتى است كه خداوند در مقابل طاعت و فرمانبردارى آنها به آنان مى بخشد و اين بخشش، از روى فضل و عنايت حق است نه به جهت استحقاق بندگان.