مرزهاى توحيد و شرك در قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٢٢ - سيره مسلمانان در ساختن مسجد بر قبور انسانهاى شايسته

در جهان هستى، علل و اسبابى وجود دارد كه بشر با تمامى تلاش وكوشش خود نمى تواند به تمامى آنها دست يابد. اسباب و علل به دو بخش مادى و غير مادى يا طبيعى و ماوراى طبيعى تقسيم مى شوند. نظام طبيعت، مبتنى بر علل و اسباب طبيعى است و تأثير آنها منوط به اذن و اراده خداوند است. در اين ميان نقش يگانه علوم طبيعى، كشف علل و عوامل مادى است.

انسان ماديگرا، به اين علل و عوامل نگاهى استقلالى دارد و تأثير گذارى آنها را صرفاً ناشى از وجودشان مى داند. اما انسان الهى، به آنها نگاهى تبعى و ابزارى دارد و تأثير آنها را وابسته به اراده خداوند مى داند. ذوالقرنين يكى از همين افراد است كه براى ساختن سدّ در برابر يأجوج و مأجوج، از عوامل طبيعى و ابزارمادى كمك مى گيرد و به كارگيرى آنها را ، مخالف توحيد نمى داند.

قرآن كريم به نقل از او مى فرمايد:

((آتُونِى زُبَرَالحَدِيدِ حَتّى إذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتّى إذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُونِى اُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً فَما اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً * قالَ هذا رَحْمةًٌ مِنْ رَبِّى فَإذا جاءَ وَعْدُ رَبِّى جَعَلَهُ دَكّاءَ وَ كانَ وَعْدُ رَبّى حَقّاً)).[١]

«قطعات بزرگ آهن برايم بياوريد ]و آنها را روى هم بچينيد[ .تا وقتى كه كاملاً