تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٨٦ - ب - مصلح بودن

«حاسِبُوا انْفُسَكُمْ قَبْلَ انْ تُحاسَبُوا ...»[١]

قبل از اينكه مورد محاسبه قرار گيريد، خويشتن را محاسبه كنيد.

ب- مصلح بودن‌

انسان مسلمان نمى‌تواند نسبت به مسايلى كه در جامعه مى‌گذرد، بى‌تفاوت باشد و به اصلاح ديگران نپردازد، بلكه موظّف است پس از اصلاح خود- در حدّ توان- در اصلاح ديگران كوشش كند. اسلام براى تقويت چنين فرهنگى روشهاى مختلفى ارائه داده است؛ به عنوان نمونه، مصلحان گاهى مورد تمجيد و ستايش قرار گرفته‌اند، چنان كه قرآن كريم مى‌فرمايد:

«إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ»[٢]

ما پاداش مصلحان را ضايع نمى‌كنيم.

گاهى نيز در جهت اصلاح جامعه، به امر به معروف و نهى از منكر سفارش شده است. چنان كه قرآن مجيد مى‌فرمايد:

«وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ»[٣]

بايد از ميان شما، جمعى دعوت به نيكى و امر به معروف و نهى از منكر كنند.

زمانى ديگر نيز تلاش در جهت اصلاح مردم جزء كمال سعادت انسان شمرده شده است. چنان كه امير مؤمنان صلوات الله عليه مى‌فرمايد:

«مِنْ كَمالِ السَّعادَةِ السَّعْىُ فى اصْلاحِ الْجُمْهُورِ»[٤]

تلاش براى اصلاح مردم، از كمال سعادت [انسان‌] است.

نكته بسيار ظريفى كه اسلام به آن توجه كرده، تقدم اصلاح خود بر اصلاح ديگران‌

[١] - بحارالانوار، ج ٧، ص ٧٣.

[٢] - قصص( ٢٨)، آيه ١٩.

[٣] - آل عمران( ٣)، آيه ١٠٤.

[٤] - غررالحكم، ج ٢، ص ٧٣٢.