تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٢٦ - تقدم تربيت بر تعليم
آخرت است. اما از جهت رتبه و ارزشمندى، جهان آخرت بر دنيا برترى دارد و دنيا وسيله رسيدن به اهداف والا و زندگى جاودانه در آن جهان است.
قرآن كريم در آيات فراوانى، اهميت تربيت و تقدم آن بر تعليم را گوشزد كرده است.
در آيهاى با منّت گذاشتن بر مردم مىفرمايد:
«لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ ...»[١]
خدا بر مؤمنان منّت گذاشت، كه رسولى از خودشان در ميان آنان برانگيخت، كه بر آنها آيات خدا را تلاوت كند، و تربيتشان كند، و كتاب و حكمت را به آنها بياموزد.
امام خمينى (قدس سره) درباره اين آيه مىفرمايد:
«خداى تبارك و تعالى در يك سطح آموزش و پرورش را ذكر مىفرمايد، و در هيچ چيز از امور دنيايى خدا نفرموده است كه من منّت بر مردم گذاشتم، لكن ... در مورد تعليم و تربيت ... با تعبير منت گذاشتن بر مردم مىفرمايد: منت گذاشته و پيغمبر را براى آموزش و پرورش فرستاده و پرورش را قبل از آموزش ذكر مىفرمايد».[٢]
در جاى ديگر، در توضيح آيه مزبور، چنين ادامه مىدهد:
«تزكيه را مقدم ذكر فرموده است معلوم مىشود، تزكيه نفس از علم و حكمت بالاتر است، همينطور هم هست، اگر افراد يك ملّت تزكيه و تربيت شده باشند، آن ملت پيشرو است».[٣]
بنابراين، اگر چه از جهت زمانى، تعليم بر تربيت مقدم است و تا وقتى كه مربى آگاهيهاى لازم را به متربى ندهد، تربيت او امكان پذير نخواهد بود، اما از جهت رتبه و اهميت، بعد از تربيت قرار دارد و به عنوان وسيله و ابزارى در خدمت تربيت مىباشد.
[١] - آل عمران( ٣)، آيه ١٦٤.
[٢] - صحيفه نور، ج ١٢، ص ٢١٢.
[٣] - همان، ج ٨، ص ١٦١.