تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٠٥ - ب - پرورش اسباب تزكيه

نبايد آرزويتان طولانى شود كه [در نتيجه آن‌] دلهايتان سخت مى‌گردد.

٥- ثروت فراوان: همان حضرت فرمود:

«انَّ كَثْرَةَ الْمالِ مَفْسَدَةٌ لِلدّينِ وَ مَقْساةٌ لِلْقَلْبِ»[١]

فزونى ثروت، فاسد كننده دين و سنگ كننده دل است.

٦- پرخورى: حضرت صادق ٧ فرمود:

«لَيْسَ شَىْ‌ءٌ اضَرَّ لِقَلْبِ الْمُؤْمِنِ مِنْ كَثْرَةِ الْاكْلِ وَ هِىَ مُورِثَةٌ شَيْئَيْنِ: قَسْوَةَ الْقَلْبِ وَ هَيَجانَ الشَّهْوَةِ»[٢]

براى قلب مؤمن، چيزى زيانبارتر از پرخورى نيست؛ پرخورى سبب دو چيز مى‌شود: سختى دل و تحريك شهوت.

٧- نزاع و جدال: حضرت صادق از حضرت على ٧ نقل مى‌كند كه فرمود:

«ايَّاكُمْ وَ الْمِراءَ وَ الْخُصُومَةَ فَانَّهُما يُمْرِضانِ الْقُلُوبَ عَلَى الْاخْوانِ وَ يَنْبُتُ عَلَيْهِمَا النِّفاقُ»[٣]

از جدال و دشمنى بپرهيزيد كه دلها را نسبت به دوستان بيمار مى‌كند و نفاق بر آن دو مى‌رويد.

طبيعى است كه پس از شناسايى آفتها بايد به درمان آنها پرداخت و بطور قطع، اسلام راه درمان دلها را نيز در نظام تربيتى خود دارد. در اينجا با اشاره به اينكه قرآن از قلب درمان‌پذير به عنوان «قلب منيب»[٤] ياد مى‌كند، اين بخش را به پايان مى‌بريم.

ب- پرورش اسباب تزكيه‌

پرورش اسباب و انگيزه‌هايى كه پاكيزگى قلب را به عهده دارند، بخش ديگرى از نظام تربيتى اسلام را تشكيل مى‌دهد. آيات و روايات متعدّدى چنين رسالتى را بر دوش‌

[١] - مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٣٤١.

[٢] - همان، ج ٣، ص ٨٠.

[٣] - بحارالانوار، ج ٧٣، ص ٣٩٩.

[٤] - ق( ٥٠)، آيه ٣٣.