تعليم و تربيت در اسلام - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٧٥ - اصل شرافت و كرامت انسان
پاكيزه روزى داديم و بر بسيارى از مخلوقات خود برترى بخشيديم.
علّامه طباطبايى در تفسير آيه مزبور مىفرمايد:
مراد از آيه، بيان حال جنس بشر است، بدون توجّه به كرامتهاى خاصّ و فضايل روحى و معنوى كه به عدّهاى اختصاصداده، بنابراين، آيه مشركان، كافران و فاسقان را هم شاملمىشود.[١]
«إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»[٢]
همانا من در روى زمين جانشينى قرار مىدهم.
نظير چنين آياتى گوياى آن است كه در ميان آفريدگان الهى، انسان از موقعيّت برترى برخوردار بوده و اساس خلقت او بر احترام، كرامت و عزّت نهاده شده است.
حضرت على ٧ در سخنى خرمندترين مردم را كسى مىداند كه كرامت خويش را حفظ كند و از پستى بپرهيزد.
«اعْقَلُ النَّاسِ ابْعَدُهُمْ عَنْ كُلِّ دَنِيَّةٍ»[٣]
دورترين فرد از پستى، خردمندترين مردم است.
و در سخنى ديگر، كسى را مؤمن مىداند كه دلش از شائبه پستى و فرومايگى پاك باشد.
«الْمُؤْمِنُ مَنْ طَهَّرَ قَلْبَهُ مِنَ الدَّنِيَّةِ»[٤]
و در وصيّت به امام حسن ٧ مىفرمايد:
«وَ اكْرِمْ نَفْسَكَ عَنْ كُلِّ دَنِيَّةٍ وَ انْ ساقَتْكَ الَى الرَّغائِبِ فَإِنَّكَ لَنْ تَعْتاضَ بِما تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِكَ عِوَضاً»[٥]
و نفس خويش را از هر زبونى و پستى گرامى بدار، هر چند تو را به نعمتهاى بىشمار رساند، زيرا هرگز برابر آنچه از نفس خويش صرف مىكنى، عوض نخواهى يافت.
[١] - الميزان، ج ١٣، ص ١٥٥.
[٢] - بقره( ٢)، آيه ٣٠.
[٣] - شرح غررالحكم، ج ٢، ص ٤١٣، دانشگاه.
[٤] - همان، ص ٩٠.
[٥] - نهج البلاغه، فيض الاسلام، نامه ٣١، ص ٢٢٩.